Κυριακή, 30 Δεκεμβρίου 2007

Τρίτη, 18 Δεκεμβρίου 2007

ΚΕΦΑΛΛΟΝΗΤΙΚΕΣ ΕΥΧΕΣ

Η ΠΑΛΑΙΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΗ ΣΑΤΙΡΑ

Όπως είναι γνωστό, τόσον στις πόλεις όσον και στα χωριά της Κεφαλονιάς, σε κάθε χαρά και σε κάθε γιορτή, πρωτοστατούσαν οι αυτοσχέδιοι ριμναδόροι. Πού με τα όμορφα και πικάντικα τετράστιχα, τα όποια σκάρωναν χορεύοντας ή τραγουδώντας, σκορπίζανε γύρω τους τη χαρά και το κέφι.Κάθε λοιπόν «κομπανία» καλλανταδόρων της παλιάς εποχής εξασφάλιζε κι' έναν από τους αυτοσχέδιους τούτους κι' αξιοθαύμαστους στιχουργούς. Και στα φιλικά τους σπίτια πού πήγαιναν αφού ψάλλανε τα «σωστά κάλαντα, επακολουθούσαν τα «τραταμέντα», δηλαδή τα κεράσματα με μεζεδάκια και κεχριμπαρένια ρομπόλα, της οποίας, φούντωναν τη Σατιρική διάθεση και μούσα του επί κεφαλής• της «Κομπανίας» αυτοσχέδιου ριμναδόρου. Κι' ό όποιος άρχιζε- στα ομαδικά γέλια, πάντοτε άκακα κι' άπαρεξήγητα αυτοσχέδια να σατυρίζει όλα τα ελαττώματα και τα προτερήματα της φιλικής οικογένειας.Κι' έτσι για το καλό του χρόνου και για τη Μεγάλη Χριστουγεννιάτικη, οπού ξημέρωνε Μέρα, ό ριμναδόρος μόνος του πρώτα κι' •ύστερα με ολόκληρη την «κομπανία των καλλανταδόρων», αλλά και με ομαδική συμμετοχή της φιλοξενούσας και σατυριζόμενης οικογένειας, άρχιζαν-• πάντοτε με το «στερεότυπο» στίχο :

«Σ' αυτό το σπίτι πούλθαμε» : Τραγουδούσαν:

Σ' αυτό το σπίτι πούλθαμε γιατρός να μη πατήσει

και πεθερά το πόδι της αν μπάσει να τσάκιση.

Να βγάλουνε τη φάουσα όσοι για τα καλά τους,

και για την κόρη του σπιτιού ξερνάνε τ' άντερα τους.

Κι' οποίος την οικογένεια τούτη την καταριέται,

ζουρλός μπροστά στον "Άγιο δυο χρόνια να σγουριέται! = (χτυπιέται)

Σ' αυτό το σπίτι πουλθαμε δόντι να μή πονέσει

και κάθε χρόνο ή κυρά να φκιάνει και βελέσι ! = (φουστάνι)

Νά πλέκη δε στον άντρα της το χρόνο δύο σκαλτσούνια,

να του μπαλώνει τό βρακί σα γίνεται μπουκούνια... (=κομμάτια)

Κι' όντες να κόβει νύχια του ζητήσει το χατίρι

να του τα κόβει η κυρά με ένα κλαδευτήρι '

Σ αυτό το σπίτι πουλθαμε μ' άσβεστη το χτισμένο,

του χρόνου Παναγία μου να τώχεις... μουντισμένο !

Οι πουλακίδες του σπιτιού όλες να σφαλιαστούνε

και μοναχά οι. κόκοροι ν' αρχίσουν να γεννούνε !

Κι' ο σκύλος τον αφέντη του ξοπίσω να τον παίρνει

να γλύφει τις ποδάρες του με γλιδα = (λίγδα) να χορταίνει !

Σαυτό το σπίτι πούλθαμε κλητήρας αν πατήσει, ό νοικοκύρης του σπιτιού να τον ξυλοκοπήσει!.... Ναρχίονται μπρος την πόρτα του να παίζουνε τσ' άμάδες..., για τις κοπέλες του σπιτιού δέκα προξενητάδες!

Κι' αν εμπει κάποιος ρέμπελος προικιά για να τους κλέψει μέσα στο χρόνο σα δεντρί σακάτικο να ρέψει!...

Σ' αυτό το σπίτι πουλθαμε γεννιώνται ολο αγόρια,

γιατί ποτέ της ή κυρά δεν έχει στενοχώρια.

Βράζει τ' άγριολάχανα μέ ξύδι η λεμόνι

να δίνει του αντρούλη της για να τον δυναμώνει.

Και σαν της κάν' ό άντρας της με άλλες κουτσουκέλες,

άπι-του σπάει στο κεφάλι του τις πήλινες παδέλλες ! = (κατσαρόλες)

Σ' αυτό το σπίτι πουλθαμε τα Κάλαντα να πούμε να κάμει... ό 'Αη Γεράσιμος το κέρασμα να δούμε. Κρασί να μάς τρατάρουνε μακάρι σακκοτρύγι και με... σκουλήκια πρέντζα (=τυρί φέτα) τους να φάμε

Να μάς κεράσουνε θολό, νερό αφ' το πηγάδι κι' αν δεν την... καδεντζάρουμε τραβάμε για τον Άδη !

Σ' αυτό το σπίτι πουλθαμε γιατρός δεν έχει θέση,

γιατί ό νοικοκύρης του συχνά γίνεται... φέσι ! Κι' αν το θερμόγιο κάποτε κι' αϋτύνε θα τον λιάση, ζουμί από... άγκλέουρα πίνει να του... πέραση ! Και πόνοι σαν τον ζώνουνε σε όλο το κορμί του' να του περάσουν... βλαστημά τη Μάννα και Μαμή του!

Σάββατο, 3 Νοεμβρίου 2007

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΜΑΣ


Βρήκες καιρό, αρμένιζε, καιρό μην περιμένεις,

γιατί ο καιρός τα πράγματα δεν ξέρεις πως τα φέρνει

Παρασκευή, 21 Σεπτεμβρίου 2007

Κυριακή, 29 Ιουλίου 2007

Παρασκευή, 22 Ιουνίου 2007

Ο ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ


«Οι λογαριασμοί που έχει κανείς με τον τόπο που γεννήθηκε, που μεγάλωσε, που μιλάει τη γλώσσα του, δεν κλείνουν ποτέ. Ξέρω ότι χρωστάω στην Ελλάδα ένα μεγάλο μέρος από αυτό που είμαι. Και πάντα πονάω απεριόριστα και τον τόπο και τον λαό. Είμαι ιδιαίτερα ευαίσθητος απέναντί τους. Όταν ένας Δανός ή ένας Ολλανδός λέει μιαν ανοησία ή κάνει μια χυδαιότητα, γελάω ή σηκώνω τους ώμους μου. Όταν όμως αυτό το κάνει ένας Έλληνας, τότε γίνομαι έξω φρενών.».

Δευτέρα, 18 Ιουνίου 2007

Ό Ιωάννης Καποδίστριας και η Κεφαλληνία

Ιωάννης Καποδίστριας και η Κεφαλληνία
1801
Ό Ιωάννης Καποδίστριας όταν αναγνωρίστηκε ή Επτάνησος ως ανεξάρτητη πολιτεία, με τον κόμητα Δεσύλλα ήλθαν στην Κεφαλονιά το 1801 σαν αυτοκρατορικοί Επίτροποι. Κάλεσαν συνέδριο προκρίτων την 1ην του Μάη 1801 , για να σκεφθούν για την καταστολή των ανταρτικών κινημάτων κα\ για να εξετάσουν την εν γένει πολιτική κατάσταση. Τα πνεύματα ήσαν όμως οξυμένα , και λόγω της απελάσεως του επαναστάτη Ευσταθίου Μεταξά. Ό Καποδίστριας συναντήθηκε με τον Ευστάθιο Μεταξά στο χωριό Τρωγιανάτα (μόνιμο στέκι των εκαστοτε επαναστατών) Ό Μεταξάς τον διαβεβαίωσε οτι τα πραγματικά αίτια της στάσεως προέρχονται από προσωπικούς και οικογενειακούς λόγους και οχι από εχθρότητα προς την νέα Κυβέρνηση. Ή απέλαση του Ευσταθίου Μεταξά άνεκλήθη. Ή ανταρσία όμως εμαίνετο, διότι τον αγώνα είχαν αναλάβει οι αδελφοί Καίσαρ και Ανδρέας Μεταξάς. Οι επίτροποι απεφάσισαν την καταδίωξη των ανταρτών. Ό συνταγματάρχης Πιέρης τις 2 Ιούνιου κατέστειλε το κίνημα. 0ι έπαναοτάτες είχαν στρατοπεδεύει κυρίως στα Φωκάτα και Κοκολάτα. Ήσαν δε 250, από τα Ομαλά, Σκάλα και Λειβαθώ. Διακρίθηκαν και οι στρατιωτικοί Ματέης, Λυκιαρδόπουλοι από τα Σπαρτιά , Βαρούχας. Τότε παραδόθηκε ό Ανδρέας Μεταξάς. Τον έθεσαν υπό κράτηση σε ρωσικό πολεμικό.
Νέο ανταρτικό κίνημα γίνεται στο Ληξούρι. Τα κατέστειλε πάλιν ό Πιέρης, ηγούμενος 150 ανδρών. Τότε απεστάλη προς βοήθεια και ό συνταγματάρχης Άντ. Θεοτόκης.
Νέα στάση επακολούθησε στην Παλική. Ξανάλθε ό Ίωάν. Καποδίστριας στην Κεφαλονιά με τον άλλοτε γερουσιαστή Ανδρέα. Πανά από τα Σπαρτιά . Ή στάση της Παλικής απλώθηκε, σ' όλο το νησί. Με την απόφαση της 25ης του Μόρτη τ ου 1802 έτουφεκίσθησαν:
1) Ό Καίσαρ Μεταξάς, 2) ό Νικ. Καλλιγάς ή Γόμπος, και 3) ό Α. Κούμουδος.
Κατεστάλησαν οι στάσεις Κραναίας και του Ληξουρίου με ναυτικό αποκλεισμό.
Τις διαπραγματεύσεις (από μέρους της Κυβέρνησης με τους Ληξουριώτες τις διεξήγαγαν ό Ανδρέας Πάνας, ό Πέτρος Βαλιέρης και ό Δημ. Πινιατώρος. Στρατιωτικός αρχηγός διωρίστηκε ό λοχαγός Ανδρέας "Αννινος. Ο Καποδίστριας έμεινε διοικητής του νησιού για δυο χρόνια Το 1803 έγινε Γραμματεύς Επικρατείας της Ιονίου Πολιτείας .

01

O παπα ληστης η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗ ΚΕΦΑΛΩΝΙΑ 1849

Ο ΠΑΠΑ ΛΗΣΤΗΣ ΑΡΧΗΓΟΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΗ ΚΕΦΑΛΩΝΙΑ 1849
Στις 28 Mάρτη 1848, η νεολαία τo Αργοστολιού με πρωτεργάτες τους Ριζοσπάστες αγωνιστές της Ένωσης με την Ελλάδα τους Hλία Zερβό-Iακωβάτο, Γεράσιμο Λιβαδά, Nικόλαο Φωκά-Pεπούμπλικα, Γιώργο Mεταξά-Λυσαίο και τον παπά Παναγή Πρετεντέρη, συγκεντρώθηκε στην κεντρική πλατεία Aργοστολίου και άρχισε να καίει αντίτυπα της αναγγελίας έκδοσης της εφημερίδας, την οποία θα εξέδιδε ο N. Zαμπέλης και η οποία θα υποστήριζε τα αγγλικά συμφέροντα.
Στις 22 Aπρίλη 1848, κατά την περιφορά του Eπιταφίου στο ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ , όταν η πομπή έφθασε μπροστά στο σπίτι του Άγγλου διοικητή του νησιού, ομάδες νέων επιτέθηκαν στην φρουρά και απήγαγαν τον Eπιτάφιο
Oι Άγγλοι βέβαια απάντησαν με, ανακρίσεις, έρευνες και φυλακίσεις. Για τα γεγονότα του Eπιταφίου κρατήθηκαν στις φυλακές Οι Φίλιππος Λούζης, Nικόλαος Mεταξάς, Iάκωβος Mεταξάς, Nικόλαος Φωκάς, Iωάννης Xωραφάς, Kωνσταντίνος Mεταξάς, Mάρκος Tσιτσιλιάνος, Hλίας Mαταράγκας, Σταύρος Mεταξάς, Aνδρέας Λομβέρδος, Zώης Δαλλαπόρτας, Σπύρος Pαζής, Nικόλαος Πάσχος, Nικόλαος Άννινος, Nικόλαος Παπαστελιάτος- Tιπούσης, Περικλής Mεταξάς, Iωάννης Tυπάλδος-Δοτοράτος, Πέτρος Mεταξάς, Aντώνιος Mολφάττης, Δημήτριος Διακάτος, Pόκκος Mεταξάς-Γιακουμάτος, Aνδρέας Λιβαδάς, Aριστείδης Άννινος, Σπυρίδων Kόκκινος, Aνδρέας Mηλιαρέσης, Nικόλαος Mεταξάς-Aντζουλακάτος, Θρασύβουλος Λιβαδάς, Σπυρίδων Σκιαδάς, Iωάννης Kαμιλάτος, Tζαννέτος Kαρούσος, Φίλιππος Tζανάτος, Γεράσιμος Λάζαρης και Παύλος Kόκκινος.
Στις 16 Aυγούστου 1849 εξεγέρθηκαν οι χωρικοί στα χωριά Σκάλα, Eλιού και Pατζακλί της Kεφαλονιάς ενάντια στους Άγγλους. Tην άλλη μέρα ξεσηκώθηκαν τα χωριά Bάλτες, Πυργί. Oι οπλισμένοι χωρικοί, με πρωτεργάτες το Θοδωρή Bλάχο και τον παπά Γρηγόρη Zαπάντη-Nοδαρο (ή ΠΑΠΑ-ΛΗΣΤΗ), εισέβαλαν στη Σκάλα, εξουδετέρωσαν τη μικρή δύναμη της χωροφυλακής και κατέλαβαν το χωριό.
Aπό τα γύρω χωριά, από την ύπαιθρο, μεγάλος; αριθμός από αγρότες εγκατέλειψαν τα σπίτια και τις εργασίες τους, οπλίστηκαν και ενώθηκαν με τους εξεγερμένους. Aμέσως μετά σχημάτισαν δικές τους επιτροπές και απείλησαν να επιτεθούν στο Αργοστόλι. Ο στόχος των εξεγερμένων ήταν η αφόρητη κατασταση εκμετάλλευσης που είχαν επιβάλει οι τοπικοί άρχοντες τσιφλικάδες (το αρχοντολόι του νησιού ,που εκμεταλλεύονταν άγρια τους χωρικούς)
Όπως ήταν φυσικο ηττήθηκαν, όμως, από τον αγγλικό στρατό. H αγγλική εξουσία για αντίποινα για δώδεκα φόνους που διέπραξαν οι εξεγερμένοι κατά τη διάρκεια της εξέγερσης και εννέα σπίτια αρχόντων που έκαψαν, εκτέλεσε 21 άτομα με απαγχονισμό ,έκαψε και κατεδάφισε 30 σπίτια, ενώ 87 ακόμα άτομα καταδικάστηκαν σε διάφορες ποινές, αξίζει να πούμε ότι 400 άτομα μαστιγώθηκαν .
H Σκάλα, ως κέντρο της εξέγερσης, είχε και τα περισσότερα θύματα της αγριότητας των άγγλων . Tέσσερα μέλη της οικογένειας Zαπάντη φυλακίσθηκαν για συμμετοχή στην εξέγερση. O Σπυρίδων Γρουζής απαγχονίστηκε, το ίδιο και οι Γεράσιμος Zαπάντης και Eυστάθιος Zαπάντης καθώς και οι αδελφοί Mατθαίος και Nικολέτος Στέλιος Tζαγκάρης. Άλλοι εξεγερθέντες από το ίδιο χωριό που απαγχονίστηκαν ήταν οι Aνδρέας Φόρτος και Zαφείρης Tραυλός. Tα πτώματα όλων των εκτελεσθέντων κρεμάστηκαν σε κοινή θέα για παραδειγματισμό.
Tέλος, ο παπάς Γρηγόρης Nοδάρος Zαπάντης, ένας από τους πρωτεργάτες της εξέγερσης, απαγχονίστηκε και αυτός.
Οι Iωσήφ Mομφεράτος και ο Hλίας Zερβός-Iακωβάτος, δύο από τους σημαντικότερους τότε Eπτανήσιους ριζοσπάστες εξορίστηκαν από την αγγλική διοίκηση, αμέσως μετά την καταστολή της εξέγερσης, ο πρώτος στους Oθωνούς και ο δεύτερος στα Kύθηρα.
. Oι αγρότες, αποτελούσαν τα θύματα των αγγλικών στρατοδικείων και των κατασταλτικών μέτρων που εξαπολύθηκαν ενάντια στο λαό του νησιού μετά την καταστολή της εξέγερσης. Στις 14 Σεπτέμβρη 1848 έχουμε μια ακόμα βίαιη εξέγερση στην Kεφαλονιά, αυτή του Σταυρού, στην οποία έλαβαν μέρος και παπάδες δίπλα στο λαό,όπως πάγια συνεβαινε στο νησι .
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
1)Τζουγανάτος Νικόλαος Δ. "Η Επανάσταση της Σκάλας και ο παπά-ληστής"
2)Ζαπάντη Σταματούλα Σ., Μοσχόπουλος Γεώργιος Ν., Δέμπονος Αγγελο-Διονύσης, Πεντόγαλος Γεράσιμος Η. "Η εξέγερση της Σκάλας και περιοχής Ελειού - Πρόννων του 1849"
3)Για την εξέγερση της Σκάλας, αλλά και γενικότερα για το ριζοσπαστικό κίνημα της Kεφαλονιάς, βλέπε και το βιβλίο του Aγγελοδιονύση Δεμπόνου "Yψηλή Προστασία").

Δευτέρα, 7 Μαΐου 2007

ΑΙΝΟΣ-Ο ΔΡΑΚΟΣ ΤΟΥ ΑΙΝΟΥ

Αίνος Το πιο σημαντικό βουνό της Κεφαλλονιάς και των Επτανήσων, με υψηλότερη κορυφή τον Μέγα Σωρό (1.628 μέτρα). Είναι δύσβατο και καλύπτται από πυκνό, σκοτεινό δάσος, ενδημικού είδους έλατου, που ονομάζεται Abies cephalonica. Το ξύλο των δέντρων αυτών ήταν πολύτιμο για τη ναυτιλία και προσήλκυσε το ενδιαφέρον των ναυτικών λαών που κατέκτησαν την Κεφαλλονιά και ιδίως των Ενετών. Το σκοτεινό χρώμα του δάσους έκανε τους Ενετούς να δώσουν στον Αίνο το όνομα Monte Nero, δηλαδή Μαύρο Βουνό και για τον ίδιο λόγο ορισμένοι αρχαίοι συγγραφείς ονόμαζαν την Κεφαλλονιά Μέλαινα (μαύρη).
ΔΡΑΚΟΣ ΤΟΥ ΑΙΝΟΥ.
Τήν υπαρξη δρακων στο κόσμο την εχουμε ακουσει πιο πολυ σαν παραμύθι οχι σαν πραγματικο ιστορικο γεγονός. Ομως στις ιστορικές πηγές της περιόδου της Βενετοκρατίας στο νησι συναντάμε επισημα εγγραφα που αποδεικνύουν την ύπαρξη δράκου στον Αίνο,στήν περιοχή .Aπο τα εγγραφα αυτά προκύπτει οτι οι Βενετοί είχαν επικυρήξει τον Δρακο ,τον οποιο εσκότωσαν στο χωριο Αγιος Νικολάος οι αδελφοί Ιακωβος και Βερνάρδις Brescani,οι οποίοι ελαβαν και την επικηρυξη.-

http://www.flust.gr/%CE%BF-%CE%B4%CF%81%CE%AC%CE%BA%CE%BF%CF%82-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%BA%CE%B5%CF%86%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%B9%CE%AC%CF%82-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B3%CE%B9%CE%AC%CE%BD%CE%BD%CE%B7-%CF%80%CE%B1%CE%B3/

Η ΑΡΧΑΙA ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΕΦΑΛΛΟΝΙΑΣ

Μια ματια στη Ισορια της Κεφαλλονιάς
ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ
Τα αρχαιότερα ανθρωπολογικά και αρχαιολογικά (λίθινα) ευρήματα χρονολογούνται το 50.000 περίπου με τον λεγόμενο άνθρωπο του Φισκάρδου, όμοιο τύπο με τους Ηπειρώτες και τους Σικελούς, ενώ υπάρχουν πολλά αρχαιολογικά στοιχεία ανωτέρας πολιτισμένης κατοίκησης της νήσου από την μεσολιθική τουλάχιστον περίοδο ( 10.000 - 6.000 ).
Δείγματα οργανωμένης κατοικησης εμφανιζονται κατα το πρωτο μισο της 2ης χιλιετίας (ταφικος τυμβος στα Κοκολατα)
Η Κεφαλλονιά, μαζί με άλλα νησιά του Ιονίου πιθανότατα απετέλεσαν ένα μεγάλο Μυκηναϊκό βασίλειο όπου οι άρχοντές του κατάγονταν από τον Μυκηναίο βασιλιά Περσέα, υπάρχουν δε αρκετά στοιχεία από την Μυκηναική περίοδο, θολωτοί ή λαξευτοί τάφοι, οι σπουδαιότεροι των οποίων ανακαλύφθησαν στα Μαζαρακάτα, Λακήθρα, Μαυράτα, Κοντογενάδα και Διακάτα.
Ένας μύθος αναφέρει ότι όταν οι Κεφαλλήνες (Τάφιοι, εκ του γενάρχου Ταφίου υιού του Ποσειδώνος, ή Τηλεβόες) προσπάθησαν να διεκδικήσουν την βασιλεία των Μυκηνών έγινε εκστρατεία εναντίον τους με αρχηγό τον Αμφιτρίωνα, στην οποία έλαβε μέρος ο Κέφαλος από το Θωρικό της Αττικής, γαμβρός του Θησέως. Μετά την νίκη του, ο Αμφιτρύων προσέφερε το νησί στον ήρωα Κέφαλο. Ωστόσο από ευρήματα της Πύλου αναφέρεται χρονολογικά πολύ πριν το όνομα «Κεφαλλάνες». Άλλος μύθος αναφέρει ότι ο Κέφαλος, φονεύσας κατά λάθος την γυναίκα του Πρόκνη, εξορίσθη στο νησί αυτό.
Η Κεφαλωνια είναι η Ιθακη του οδυσσεα
Η Κεφαλλονιά, που νεωτερες ιστορικές μελέτες θεωρείται ως η Ιθάκη του Οδυσσέως (ο οποίος ήταν απόγονος του Κεφάλου), διαιρείτο κατα τον Θουκιδιδη σε τέσσερις επαρχίες που αποτελούσαν την Κεφαλληνιακή «Τετράπολη» από τις ομώνυμες οχυρωμένες πόλεις της Πάλης, Κράνης, Πρόννης και Σάμης που αποτελούσαν και ξεχωριστές δημοκρατίες, με Βουλευτήρια και εκκλησίες του Δήμου.
Οι Κεφαλλήνες έλαβαν μέρος στην ναυμαχία των Κερκυραίων με τους Κορίνθιους, στον δε Πελοποννησιακό Πόλεμο η Πάλη υποστήριξε την Σπάρτη και η Κράνη την Αθήνα η οποία την χρησιμοποίησε ως ορμητήριο κατά των Σπαρτιατών. Επίσης κατα τον Ηροδοτο, έλαβαν μέρος στη μάχη των Πλαταιών(479 πχ) και στις μάχες εναντίον του Φιλίππου.
Μπήκαν στην Αιτωλική Συμπολιτεία ( 226 πχ), στους δε Ρωμαίους υπετάγησαν το 187πχ μετά από τετράμηνη πολιορκία της Σάμης που κατέληξε σε εκθεμελίωση της πόλεως και εξανδραποδισμό των κατοίκων. Υπήρξε θερετρο των Ρωμαίων ευγενών.
Βυζαντιο
Κατά τα βυζαντινά χρόνια, η νήσος υπέστη καταστροφές από τη μανία των χριστιανών και δέχθηκε πολλές επιδρομές από βαρβάρους και πειρατές.στον 9ο αιωνα υπήρξε εδρα νεου ναυτικου θεματος και προπύργιο της βυζαντινής κυριαρχίας.κατελήφθη το 1185 απο τον νορμανδο Γουλιελμο Β της Σικελίας .ΣΤΑ 1500 Θα περιέλθει στους Βενετους

ΑΡΧΑΙΑ ΣΗΜΑΔΙΑ
Ναός του Θεού Αίνειου ή Αινησίου Διός
Όπως ανέφερε και ο Ησίοδος, στην κορυφή του Αίνου υπήρχε Ναός του Θεού Διός, όπου είχαν βρεθεί ίχνη και πολλά λείψανα θυσιών τα οποία εσώζοντο μέχρι το 1813 μ.χ.χ.

Ναός Θεού Απόλλωνος
Κοντά στην Σκάλα υπήρχε δωρικός Ναός του Θεού Απόλλωνος του 6ου αιώνος.

Ναός Θεάς Δήμητρος και Κόρης
Στην άκρη της λιμνοθάλασσας Κούταβου υπήρχε δωρικός Ναός αφιερωμένος στις Θεές Δήμητρα και Κόρη. Σήμερα δεν υπάρχουν παρά μόνον ελάχιστα απομεινάρια καθώς κι η αρχαία επιγραφή «Τριοπίς Δάματρι και Κόρα».

Ναός Θεού Ποσειδώνος
Στην περιοχή του Πόρου, που στην αρχαιότητα ήταν κέντρο διέλευσης των πλοίων προς την Μεγάλη Ελλάδα (Ιταλία / Σικελία), υπάρχουν ελάχιστα ίχνη από τον εκεί Ναό του Θεού Ποσειδώνος.

Μυκηναϊκός θολωτός τάφος
Ευρίσκεται στο Μπόρτζι (Τζανάτα / Πόρος) και είναι ο μεγαλύτερος της βορειοδυτικής Ελλάδος. Είναι δομημένος επάνω σε άλλον, μικρότερο τάφο, που κατεστράφη τον 12ο αιώνα.

Σπήλαιο των Νυμφών ή Μελισσάνης
Το σπήλαιο βρίσκεται στην περιοχή του Καραβόμυλου έξω από τη Σάμη. Ο μύθος αναφέρει ότι στο σπήλαιο αυτό αυτοκτόνησε η Νύμφη Μελισσάνθη ή Μελισσάνη, διότι δεν ανταποκρίθηκε στο έρωτά της ο Θεός Πάν, καθώς επίσης και ότι υπήρχαν εκεί μελίσσια (όπως αναφέρει και ο Όμηρος στην Οδύσσεια) που συμβολίζουν την αέναο ροή του κύκλου της ζωής (γέννηση-ζωή-θάνατος) .
Το βαραθροσπήλαιο των Νυμφών απετέλεσε τόπο λατρείας του Θεού Πανός και των Νυμφών (Ναϊάδες) επί πολλούς αιώνες, ευρέθηκαν δε μέσα στο σπήλαιο Βωμός και αγαλματίδιο του Πανός και πήλινες πλάκες με απεικόνιση Νυμφών.

Σπήλαιο Δράκαινας
Ευρύχωρο σπήλαιο, 200 περίπου τ.μ., με ίχνη λατρευτικής χρήσης πιθανόν γυναικείας θεότητας.

Σπηλιόβουνο
Όπως προδίδει κι η ονομασία υπάρχει στην ευρύτερη περιοχή σημαντικός αριθμός σπηλαίων με ίχνη χρήσης τους από την αρχαιότητα.

Νησάκι Δίας
Το νησάκι βρίσκεται απέναντι από τα Σβορωνάτα όπου υπήρχε Ιερό του Θεού Διός.Σήμερα υπάρχει η εκκλησια της Παναγίας που ανηγειρε εκ νεου ο καθηγητης Ιατρικής Μαρίνος Βαλλιανος και τα εγκαινια εγιναν τον Ιουλιο του 1963

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΜΑΣ

αρχαια εποχη
Τετράπολις»: είναι η ονομασία που ο ιστορικός Θουκυδίδης δίνει στο νησί. Τέσσαρες Πόλεις-Κράτη αποτελούσαν την Κεφαλλονιά κι έτσι έχουμε την Κράνη, την Πάλλη, τη Σάμη και τους Πρόννους, ανεξάρτητες και αυτόνομες Πόλεις που η έκτασή τους είχε καθορισθεί φυσικά από το σχηματισμό του εδάφους. Ετυμολογικά και σύμφωνα με τη Μυθολογία, η ονομασία των Πόλεων-Κρατών αυτών προέρχεται από τα ονόματα των τεσσάρων υιών του Κεφάλου. Από τα μέχρι σήμερα δεδομένα - νομίσματα και επιγραφές-, το πολίτευμα τους ήταν δημοκρατικό.

Πολλοί τάφοι- ευγενών και μη- σε πολλά μέρη του νησιού - Κοκολάτα, Μαζαρακάτα, Ραζάτα, Τζαννάτα, Κοντογενάδα- το καθιστούν αναμφίβολα σπουδαίο Μυκηναϊκό κέντρο. Στις προθήκες του Αρχαιολογικού Μουσείου Αργοστολίου μπορεί να θαυμάσει κανείς προμυκηναϊκά, μυκηναϊκά και υστερομυκηναϊκά ευρήματα προερχόμενα από τους τάφους αυτούς. Οι θεοί οι οποίοι λατρεύτηκαν στην Κεφαλλονιά, κατάλοιπα ναών προς χάρη των οποίων υπάρχουν σε πολλές τοποθεσίες -Κράνη, Αίνος, Πρόννοι, Μηνιές-, αποδεικνύουν την συνεχή και αδιατάρακτη πολιτιστική ένωση του νησιού με τον Ελληνικό κορμό.

Αυτό που δεν κατάφεραν οι Μακεδόνες με τον Φίλιππο Ε’, να γίνουν δηλαδή κύριοι της Κεφαλλονιάς, το επέτυχαν οι Ρωμαίοι όταν το 188 π.Χ. την κατάκτησαν ολοκληρωτικά.

ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ
Κατά τα πρώτα χρόνια της βυζαντινής περιόδου η Κεφαλλονιά ανήκε στην επαρχία Αχαΐας και αργότερα (δεύτερο μισό ή αρχές του 9ου αιώνα έως και 11ο αιώνα) μαρτυρείται η ύπαρξη Θέματος Κεφαλληνίας, που σκοπό είχε - λόγω της στρατηγικής της θέσης- να συμβάλει στην άμυνα της αχανούς Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
Κατά διαστήματα δε, το νησί δέχθηκε πολλές και συχνές επιδρομές. Πρόσκαιρη κατοχή είχε ο Robert Guiscard , ο Roger II ο Σικελός, η κατάκτηση του οποίου σημαίνει την οριστική απόσχιση της Κεφαλλονιάς από το Βυζάντιο.

ΦΡΑΓΚΟΚΡΑΤΙΑ
Ο ισχυρότατος πειρατής του τέλους του 12ου αιώνα Μαργαριτώνης «ανοίγει» ουσιαστικά τη μεταβυζαντινή περίοδο της φραγκοκρατίας. Το 1195 την ηγεμονία ανέλαβε ο οίκος των φεουδαρχών Orsini για να παραδώσει το 1357 την Κομητεία της Κεφαλλονιάς στους Tocchi. Η χρονικά μικρή και σκληρή τουρκική κατοχή-συνολικά 17 χρόνια- έληξε με την κατάκτηση του Κάστρου του Αγίου Γεωργίου- πρωτεύουσας τότε της Κεφαλλονιάς- από τους Ενετούς (και Ισπανούς) το 1500.

ΕΝΕΤΟΙ, ΓΑΛΛΟΙ ΚΑΙ ΛΟΙΠΟΙ ΚΑΤΑΚΤΗΤΕΣ
Η Ενετοκρατία κράτησε σχεδόν 300 χρόνια και το 1797 άρχισε η Γαλλική κατοχή η οποία εγκαινίασε νέα περίοδο συνεχών πολιτικών εναλλαγών. Λίγο μετά, οι συμμαχικοί στόλοι Ρωσίας-Τουρκίας υποδαυλίζουν την επανάσταση κατά των Γάλλων και έτσι σχηματίζεται η Επτάνησος Πολιτεία - 1800-1807- με την επίσημη ονομασία « Πολιτεία των Επτά Ενωμένων Νησιών». Η σύντομη Γαλλική κατοχή που ακολούθησε (1807-1809) διακόπηκε από τους Άγγλους οι οποίοι παρέμειναν μέχρι το 1864. Μετά από το διάστημα αυτό των πολλών αιματοβαμμένων εξεγέρσεων και της γέννησης των σημαντικών πρωτοσοσιαλιστικών μορφών της ιστορίας μας, την 21η Μαϊου του 1864 η Κεφαλληνία και η Ιθάκη αποκτούν την ελευθερία τους : παραδίνονται από τους ξένους κατακτητές τους σε Ελληνική αντιπροσωπεία και από τότε ακολούθησαν την ιστορική μοίρα της Ελλάδας. (δες παρακατω οι Επτανήσιοι Ριζοσπάστες)

ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ
Το 1940 μέχρι το 1943 οι Ιταλοί βρέθηκαν να έχουν κατακτήσει το νησί μας. Τον Σεπτέμβριο του 1943 στην Κεφαλλονιά διαδραματίστηκε ένα από τα συγκλονιστικότερα γεγονότα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου: η σφαγή χιλιάδων Ιταλών στρατιωτικών (Μεραρχία Acqui) από τους Γερμανούς κατά την Ιταλογερμανική σύρραξη. Την ίδια περίοδο βομβαρδίστηκε από γερμανικά αεροπλάνα το Αργοστόλι και οι γύρω οικισμοί, με δεκάδες θύματα από τον άμαχο πληθυσμό και εκτεταμένες καταστροφές κτιρίων

Κυριακή, 6 Μαΐου 2007

ΦΡΑΓΚΟΙ ΚΑΙ, ΚΕΦΑΛΛΟΝΙΑ

Η απαρχή της φραγκικής κατάκτησης στα νησιά της Κεφαλλονιάς, της Ζακύνθου και της Ιθάκης συνδέεται με την προσωπικότητα του πανίσχυρου πειρατή (archipirata, princeps piratarum, ο των τότε κατά θάλατταν πειρατών κράτιστος) και αμιρά του σικελικού στόλου Μαργαρίτου (Margaritore) ή Μεγαρείτη, γνωστού στους χρονογράφους του τέλους του 12ου αιώνα. Αυτός ανέπτυξε σημαντική δραστηριότητα ως έμπιστος του Γουλιέλμου Β', νορμανδού βασιλιά της Σικελίας. Ο ίδιος υπογράφει σε ελληνική γλώσσα, ως Μαργαρίτος Βρεντεσίνος αμιράς κόμης Μελιτήιος, σε λατινικά έγγραφα του 1192 και 1193. Ανεξάρτητα από την αδιευκρίνιστη καταγωγή του Μαργαρίτου, είναι βέβαιο ότι ο Γουλιέλμος, μετά τη νορμανδική επιδρομή του 1185 εναντίον των βυζαντινών επαρχιών, του παραχώρησε τις νέες νορμανδικές κτήσεις στο Ιόνιο, σε αντάλλαγμα των υπηρεσιών που είχε προσφέρει στους Νορμανδούς.

Δέκα χρόνια αργότερα, το 1195, ο Μάιος (Mahius) ή Ματθαίος Orsini, γόνος πιθανώς σικελικού κλάδου της οικογένειας των παλατίνων κομήτων της Ρώμης διαδέχθηκε το Μαργαρίτο στην ηγεμονία των νησιών του Ιονίου. Για να διασφαλίσει τη θέση του, ο Ματθαίος αναγνώρισε αρχικά την επικυριαρχία της Βενετίας και του πάπα και αργότερα του ηγεμόνα της Αχαΐας. Την ίδια επίσης περίοδο τοποθετείται η κατάργηση της ορθόδοξης επισκοπής των νησιών, η πλήρωση των επισκοπικών θρόνων από Λατίνους και η εφαρμογή του φεουδαρχικού συστήματος. Ο διάδοχος του Ματθαίου Ριχάρδος, ο "υψηλότατος και κυριώτατος κόντης Ρεκιάρδος του παλατίου και αυθέντης Κεφαλληνίας, Υακίνθου και Ιθάκης", επικύρωσε το 1264 τα κτήματα της λατινικής επισκοπής Κεφαλλονιάς. Στη διάρκεια της ηγεμονίας του φράγκου αυτού κυριάρχου, η Κεφαλλονιά είχε γίνει άσυλο πειρατών.

Η οικογένεια Orsini δεν περιορίσθηκε μόνο στην κυριαρχία των νησιών του Ιονίου, αλλά κατέλαβε στις αρχές του 14ου αιώνα και την Ήπειρο, προσθέτοντας με αυτό τον τρόπο στον τίτλο της και αυτόν του δεσπότη. Μέλη της ασπάσθηκαν το ορθόδοξο δόγμα και νυμφεύθηκαν Ελληνίδες. Ο Ιωάννης Α' Orsini ανακαίνισε το ναό της Παρηγορήτισσας στην Άρτα και παρήγγειλε τη μεταγραφή του Ομήρου σε απλή ελληνική γλώσσα. Μετά το θάνατο του Ιωάννη Β' Orsini το 1335, τα νησιά καταλήφθηκαν από τους Ανδεγαυούς, οι οποίοι ως ηγεμόνες της Αχαΐας τα είχαν ως τότε στην επικυριαρχία τους.

Η ανδεγαυική κατοχή κράτησε ως το 1357, οπότε η ελληνική αυτή περιοχή παραχωρήθηκε στην ιταλική οικογένεια των Τόκκων (Tocchi), που διατήρησε την εξουσία για περισσότερο από έναν αιώνα και εξασφάλισε την ενότητα στη διοίκηση των τριών αυτών νησιών του Ιονίου. Το 1357, ο Ροβέρτος του Τάραντα παραχώρησε στο διοικητή της Κέρκυρας Λεονάρδο Α' Tocco -γιο του Γουλιέλμου- την Κεφαλλονιά, τη Ζάκυνθο και την Ιθάκη ως αμοιβή για τις εκδουλεύσεις που του είχε προσφέρει στη διάρκεια της αιχμαλωσίας του από το βασιλιά της Ουγγαρίας.

Μετά την επέκταση της κυριαρχίας του και στη Λευκάδα, ο Λεονάρδος Α' Tocco επιχείρησε να ισχυροποιήσει τη θέση του έναντι της Βενετίας, του πάπα, των Ανδεγαυών αλλά κυρίως των Αλβανών της Ηπείρου, συνάπτοντας συγγενικούς δεσμούς με τη φλωρεντινή οικογένεια των Acciaiuoli.
Η πολιτική αυτή απέδωσε στην οικογένεια των Τόκκων αυξανόμενη δύναμη, η οποία έφθασε στο αποκορύφωμά της κατά το 15ο αιώνα με την επέκτασή της στην ηπειρωτική ακτή, μετά την κατάληψη από τον Κάρολο Α' Tocco των Ιωαννίνων (1411) και της Άρτας (1416). Αυτός έλαβε τον τίτλο του δεσπότη από το βυζαντινό αυτοκράτορα Μανουήλ Παλαιολόγο και συνέχισε τη βυζαντινή παράδοση. Έχοντας ως έδρα άλλοτε τα νησιά του Ιονίου και άλλοτε τις κτήσεις στη Στερεά, η δυναστεία των Tόκκων επιχείρησε να προσεταιρισθεί τους πληθυσμούς παραχωρώντας στους άρχοντες, σύμφωνα με το Χρονικό των Τόκκων, "κληρονομιές", "κτήματα", "κρατήματα" και "προνοίες". Ακολουθώντας ανάλογη πολιτική και στο θρησκευτικό τομέα, ο Λεονάρδος Γ' (1448-1481), τελευταίος της δυναστείας των Τόκκων, επανέφερε τον ορθόδοξο επισκοπικό θρόνο της Κεφαλλονιάς που είχε καταργηθεί από τους Orsini.

Η Βενετία δεν ήταν ευχαριστημένη με την αυξανόμενη επιρροή των Τόκκων. Η κατάλυση του δουκάτου των Τόκκων από τους Τούρκους (1479) έδωσε τη δυνατότητα στη Γαληνοτάτη να παρέμβει αποφασιστικά στο Ιόνιο. Με τη συνθήκη του 1484 κατόρθωσε να αποσπάσει τη Ζάκυνθο και αργότερα, το 1500, την Κεφαλλονιά και την Ιθάκη.

Αναζητούν την ομηρική Ιθάκη στην... Κεφαλλονιά

Αναζητούν την ομηρική Ιθάκη στην... Κεφαλλονιά





Βρετανοί αρχαιολόγοι που υποστηρίζουν ότι η Ιθάκη που περιγράφει ο Ομηρος δεν είναι στο ομώνυμο νησί.

Οι έρευνες θα επικεντρωθούν στην χερσόνησο Παλική της Κεφαλλονιάς, για την οποία υποψιάζονται ότι ήταν κάποτε ΞΕΧΩΡΙΣΤΌ νησί. Σύμφωνα με την θεωρία, ο Όμηρος αναφέρεται στη σημερινή Ιθάκη όταν μιλάει για την πατρίδα του πολυμήχανου Οδυσσέα. Ωστόσο, οι Βρετανοί ερευνητές πιστεύουν ότι η Ιθάκη του Ομήρου στα αρχαία χρόνια ήταν ένα νησί που εξαιτίας της σεισμικής δραστηριότητας μετατοπίστηκε και ενώθηκε με την Κεφαλλονιά.
Ο Βρετανός αρχαιολόγος Ρόμπερτ Μπρίτλστοουν εμπνεύστηκε τη θεωρία το 2003, ενώ διάβαζε για την Ελλάδα ως προορισμό για τις διακοπές του, και σύντομα κέρδισε την υποστήριξη δύο Βρετανών ακαδημαϊκών, του Τζέιμς Ντιγκλ, καθηγητή Αρχαίων Ελληνικών και Λατινικών στο Κέμπριτζ, και του Τζον Αντερχιλ, καθηγητή Στρωματογραφίας στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου.

Οι ερευνητές θα συνεργαστούν με την ολλανδική εταιρεία υπηρεσιών Μηχανικής Fugro Group, προκειμένου να εξετάσουν αν το υπέδαφος ανάμεσα στην Παλική και την υπόλοιπη Κεφαλλονιά αποτελείται από συμπαγή βράχο ή ιζήματα.

Η υπόθεση των τριών Βρετανών για την ομηρική Ιθάκη περιγράφεται στο βιβλίο τους Odysseus Unbound - The Search for Homers Ithaca

Μληπως όμως και κατοικοι της Παλικής δεν θεωρούν οτι μενουν σε ξεχωριστο νησί,ο χαραχτήρας τους δεν είναι ξεχωριστός και ιδιομορφος ,μήπως και η αιώνια συγκρουση με τούς Αργοστολιώτες εχει μια τετοια αφετηρία?

Ρωμαϊκός τάφος στην Κεφαλλονιά

Ρωμαϊκός τάφος στην Κεφαλλονιά
ΕΓΡΑΨΕ Η Έφη Παπούλια - 04/04/2007


Σημαντικές αρχαιότητες στην Κεφαλλονιά
Εντυπωσιαμένοι οι αρχαιολόγοι Μελπομένη Ανδρεάτου και Νίκος Καππάτος από την αποκάλυψη σημαντικών αρχαιοτήτων στο Φισκάρδο Κεφαλλονιάς.

Ένας ταφικός θάλαμος και τμήμα διαμορφωμένου ανοικτού χώρου, δημόσιου χαρακτήρα κατά πάσα πιθανότητα θεάτρου αποκαλύφθηκαν σε ακίνητο ιδιώτη.

Ο ταφικός θάλαμος αποτελείται από τον προθάλαμο που είναι ρωμαϊκής περιόδου. Στον απέναντι τοίχο της εισόδου του θαλάμου, υπάρχουν δύο κόγχες για τοποθέτηση προτομών.

Λεπτομέρεια που συγκλονίζει η θύρα του η οποία ακόμα και σήμερα ανοιγοκλείνει κανονικά όπως και στην αρχαιότητα.

Οι τάφοι ήταν ασύλητοι και για αυτό απέδωσαν εντυπωσιακά ευρήματα όπως: γυάλινα και πήνινα αγγεία, χρυσά ενώτια και δακτυλίδια, δακτυλίδι με ερωτιδέα, δανάκη, φύλλα χρυσού, χρυσή περόνη, οστέινες περόνες, χάλκινα επιθέματα με ανάγλυφα προσωπεία, χάλκινη κλειδαριά, χάλκινα νομίσματα κ.α.

Στο ΒΑ τμήμα του οικοπέδου εντοπίστηκε τμήμα διαμορφωμένου ανοικτού χώρου που μάλλον πρόκειται για θέατρο. Αυτό συνεχίζεται προς όλες τις κατευθύνσεις και κατ’επέκταση κάτω από το οδόστρωμα της οδού "Αποδήμων Ερρισιάννων" και κάτω από την νεοαναγειρόμενη οικοδομή, η οποία κατασκευάστηκε ύστερα από απόφαση της Εφορείας.

Η αρμόδια εφορεία αφού εξασφάλισε την συγκατάθεση του ιδιοκτήτη του απέναντι ακινήτου προχώρησε στη διενέργεια δοκιμαστικών τομών και βρήκε και δεύτερο ταφικό θάλαμο, αλλά όχι το θέατρο.

Στη συνέχεια, η Εφορεία ζήτησε από το Δήμο Ερίσσου την επέκταση του ανασκαφικού σκάμματος επί της οδού "Αποδήμων Ερισσιάνων" όπου κατά την ανασκαφική έρευνα αποκαλύφθηκε η συνέχεια του μνημείου.

Σημειώνεται ότι, τα τελευταία χρόνια στη γύρω περιοχή και πλησίον του χώρου του λεγόμενου θεάτρου, η αρχαιολογική έρευνα έφερε στο φως, σημαντικά αρχιτεκτονικά σύνολα της ρωμαϊκής περιόδου, όπως πλακοστρωμένο αύλειο χώρο γύρω από τον οποίο αναπτύσσονται οικήματα, οργανωμένο νεκροταφείο και βαλανείο.

Το αποκαλυφθέν τμήμα του θεάτρου διατηρείται σε άριστη κατάσταση, με εξαίρεση τμήμα του που διαταράχθηκε κατά την εκσκαφή. Έχει αποκαλυφθεί τμήμα του κοίλου και της πλακοστρωμένης ορχήστρας.

Στην ανώτερη κερκίδα σχηματίζεται ορθογώνια κόγχη, πιθανότατα θεωρείο. Η κόγχη αποτελεί ιδιόμορφο αρχιτεκτονικό στοιχείο που δεν απαντάται σε θέατρα και για το λόγο αυτό διατηρούνται ορισμένες επιφυλάξεις ως προς τη ταυτότητα του μνημείου. Εικάζεται ότι μπορεί να είναι και ωδείο.

Είναι η πρώτη φορά που αποκαλύπτεται ένα τέτοιο μνημείο όχι μόνο στη Κεφαλονιά αλλά σε όλα τα Επτάνησα.

Η συνέχιση της ανασκαφικής έρευνας, αφού προηγουμένως λυθεί το ιδιοκτησιακό καθεστώς, θα αποκαλύψει την ταυτότητα του μνημείου.

Μετά από αυτά τα ευρήματα διαπιστώνεται ότι, το Φισκάρδο στην αρχαιότητα αποτελούσε σημαντικό ναυτικό σταθμό μεταξύ Ιταλικής και Ελληνικής χερσονήσου και διατηρούσε άμεσες επαφές με τη ρωμαϊκή αποικία της Νικόπολης.

ΝΟΣΤΙΜΟ ΗΜΑΡ

ΕΠΤΑΝΗΣΙΟΙ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΕΣ

OI EΠTANHΣIOI PIZOΣΠAΣTEΣ

IEPΩNYMOΣ TYΠAΛΔOΣ-ΠPETENTEPHΣ:
Γεννήθηκε το 1800 στην Kεφαλονιά και ήταν γόνος οικογένειας γαιοκτημόνων. Σπούδασε Nομικά στην Mπολώνια και στην Πίζα.
Συμμετείχε στην επανάσταση του 1830.Tο 1831, με τους συμφοιτητές και συναγωνιστές του Nικόλαο Φωκά, Γεράσιμο Πανά, Στέλιο Mαρτινέγκο, Στέφανο Mατράκα και Nικόλαο Φραγκόπουλο, συμμετείχε στην επαναστατική πολιτοφυλακή της Mπολώνια.Oργανωτής παράνομων επαναστατικών πυρήνων, αλλά και νόμιμων πολιτικών λεσχών. Mαζί με τους Γιάννη Πάλλη και Kυριάκο Δομηνικέλη, συνεργάσθηκαν με τον Φίλιππο Mπουαναρρότι και τον Kάρλο Mπιάνκο (που είχε συγγράψει το βιβλίο Della Guerra Nazionale d Insurrezione per Banda Applicata all Italia), ένα βιβλίο, στο οποίο υποστηριζόταν ο κλεφτοπόλεμος των Eλλήνων και άλλων καταπιεσμένων ενάντια στον τουρκικό ζυγό ως η πιο κατάλληλη επαναστατική τακτική και το οποίο ο Tζουζέπε Mαντσίνι το συμπεριέλαβε στο πρόγραμμά του για την ιταλική ενοποίηση. Έτσι ο Πρετεντέρης έγινε μέλος μιας ομάδας, η οποία προπαγάνδιζε τον εξισωτικό κομμουνισμό, αλλά είχε δεχθεί και την επίδραση κάποιων θρησκευτικών αντιλήψεων και ιδεών από την Γαλλική Eπανάσταση.
Mετά την επέμβαση των αυστριακών στρατευμάτων, ο Πρετεντέρης εξορίστηκε και, αφού πέρασε από την Tοσκάνη, κατέληξε στην Mπαστιά της Kορσικής. Γρήγορα, όμως, επέστρεψε στην Mπολώνια, για να οργανώσει επαναστατικούς πυρήνες, αλλά με την επανείσοδο των αυστριακών στρατευμάτων στην Iταλία, επέστρεψε στην Kορσική. Aπελάθηκε, όμως, από εκεί και επέστρεψε στην Κεφαλονιά κατά τα τέλη του 1833 με αρχές του 1834. Στην Κεφαλονιά μόλις είχε λάβει τέλος μια ακόμα εξέγερση των αγροτών, κατά τη διάρκεια της οποίας, εντελώς αυθόρμητα, οι αγρότες επιτέθηκαν σε δημόσια κτίρια, πυρπολώντας τα, αφού πρώτα έκαψαν όλα τα χρεόγραφα. O Πρετεντέρης άρχισε να ασκεί το δικηγορικό επάγγελμα, ενώ, ταυτόχρονα, από κοινού με τον Nικόλαο Φωκά, προσπάθησε να οργανώσει επαναστατικές κινήσεις. O ίδιος ήταν ένας από τους βασικούς πρωτεργάτες και υποκινητές του κινήματος της Σκάλας Κεφαλονιάς (1848-1849) και μάλιστα κατηγορήθηκε γι αυτό και φυλακίσθηκε.
Tο 1864, όταν είχε πια αποφυλακισθεί, εγκαταστάθηκε στην Mπολώνια, όπου ανακηρύχθηκε επίτιμος δημότης και το 1874 πέθανε.

ΦPAΓKIΣKOΣ ΠYΛAPINOΣ:
Tο 1833 βρισκόταν στο Nαύπλιο, όπου, μαζί με τους Γάλλους οπαδούς των ιδεών του Σαιν Σιμόν (οι οποίοι αναφέρθησαν πριν), προσπάθησε να διαδώσει και αυτός τις ίδιες ιδέες. Διώχθηκε όμως επιστρέφοντας στην Κεφαλονιά, όπου συνέχισε την προπαγάνδα του, καταφέρνοντας μάλιστα να οργανώσει αρκετούς κατοίκους των χωριών του νησιού σε επαναστατικές ομάδες. Γνωρίσθηκε και συνεργάσθηκε με τον Πρετεντέρη. Tο 1839 διώχθηκε από την Κεφαλονιά και εγκαταστάθηκε στην Aθήνα. (Kείμενο του Φραγκίσκου Πυλαρινού με τίτλο O νόμος ως έκφραση της Θελήσεως των Eργατών της Kοινωνίας, φιλοξενείται στον Α Τόμο του βιβλίου του Παν.
Nούτσου H σοσιαλιστική σκέψη στην Eλλάδα).

KOΣMAΣ ΦΛAMIATOΣ:
Κήρυσσε την ιδεολογική και πρακτική ένωση των επαναστατικών στοιχείων του χριστιανισμού με τις κινητοποιήσεις των αγροτών, ενώ υπήρξε και ο εμπνευστής ενός όρκου, που κυκλοφορούσε ανάμεσα σε κύκλους των κληρικών, δεσμεύοντάς τους να συμμετέχουν στις αγροτικές κινητοποιήσεις. O Kοσμάς Φλαμιάτος ήταν, επίσης, ένας από τους εμπνευστές του μετέπειτα αγροτοθρησκευτικού κινήματος που συντάραξε την Δυτική Πελοπόννησο. Πέθανε στις φυλακές Πάτρας το 1850.

ΠANAΓIΩTHΣ ΠANAΣ:
Γεννήθηκε το 1832 (ή το 1833), στην Σπαρτιά Λειβαθούς Κεφαλονιάς. Σε αρκετά νεαρή ηλικία έγινε μέλος του Pιζοσπαστικού Kόμματος του νησιού και άρχισε να συμμετέχει στον αγώνα ενάντια στην αγγλική κυριαρχία. Στο Λύκειο Aργοστολίου ο καθηγητής του Θεόφιλος Kαρούσος, του εμφύσησε τις ιδέες του φιλελευθερισμού.Tο 1855, όταν οι αρχές απαγόρευσαν την κυκλοφορία των εφημερίδων Aναγέννησις του I.Mομφεράτου και Φιλελεύθερος του H.Zερβού-Iακωβάτου, ο
Πανάς, σε ηλικία 23 χρόνων, εξέδωσε την εφημερίδα Kεραυνός, ενώ άρχισε να συνεργάζεται και με την εφημερίδα Nέα Eποχή της Kέρκυρας. Eξαιτίας των μεγάλων διωγμών του 1860, εγκαταστάθηκε στην Aθήνα, όπου γνωρίσθηκε με τον αναρχίζοντα Σοφοκλή Kαρύδη, εκδότη της εφημερίδας Φως, αναλαμβάνοντας διευθυντής της εφημερίδας αυτής, όταν ο τελευταίος είχε φυλακισθεί για μια σειρά άρθρων του.Tο 1861 εξέδωσε μια άλλη εφημερίδα, την Aλήθεια, όπου προσδιόριζε το αληθινό νόημα, σύμφωνα με τις δικές του απόψεις, του ριζοσπαστισμού. Tο 1862, όταν τα Iόνια νησιά ενώθηκαν με τον υπόλοιπο ελλαδικό χώρο, επέστρεψε στην Κεφαλονιά, όπου εργάσθηκε ως υποδιευθυντής του Ταχυδρομείου Αργοστολίου. Παράλληλα, εξέδωσε την εφημερίδα Διογένης και λίγο αργότερα μια άλλη, τη Σφήκα. Tο 1867 όμως παύθηκε από τη θέση του και κατέφυγε για λίγο χρονικό διάστημα στην Aίγυπτο και μετέπειτα στη Pουμανία. Eκεί συμμετείχε σε διάφορες επαναστατικές κινήσεις ενώ κατά διαστήματα πήγαινε πότε στην Κεφαλονιά και πότε στην Aθήνα. Στο διάστημα αυτό είχε συνέχισε την έκδοση μιας σειράς εφημερίδων, όπως της εφημερίδας Eξέγερσις (1874-1875, Κεφαλονιά) και του Eργάτη, κατά το ίδιο περίπου διάστημα, στην Κεφαλονιά, της οποίας την έκδοση συνέχισε στην Aθήνα. Όταν ξέσπασε η Παρισινή Kομμούνα το 1971, βρισκόταν στο Bουκουρέστι.Έγραψε μια ανταπόκριση για την εφημερίδα της Aθήνας Mέλλον, της οποίας εκδότης ήταν ο Δήμος Παπαθανασίου, οπαδός τότε των ιδεών του Γάλλου αναρχικού Πιερ Zοζέφ Προυντόν. Στην ανταπόκρισή του, ο Π. Πανάς έγραφε ότι, τάσσεται ανεπιφύλακτα με τις απόψεις του Γάλλου αναρχοκομμουνάρου Γκουστάβ Φλουράνς.

Bρισκόμενος στη Pουμανία, έγινε μέλος της Δημοκρατικής Aνατολικής Oμοσπονδίας, μιας οργάνωσης επαναστατών από όλες τις βαλκανικές χώρες, που είχε σκοπό να ξεσηκώσει τους βαλκανικούς λαούς ενάντια στην οθωμανική κυριαρχία αρχικά και να αγωνιστεί για την υλοποίηση μιας ελεύθερης κοινωνίας αργότερα. (Ένας από τους βασικούς συντελεστές της ίδρυσης και δράσης της οργάνωσης αυτής ήταν και ο Έλληνας αναρχικός του Παρισιού Παύλος Aργυριάδης).H Oμοσπονδία είχε αναπτύξει σχέσεις με την αναρχική ομάδα La Social (H Kοινωνία), από το Mεξικό, της οποίας η σημαντικότερη φυσιογνωμία ήταν ο Έλληνας αναρχικός Πλωτίνος Pοδοκανάτης, μια από τις μεγάλες μορφές του τότε αναρχικού κινήματος της Λατινικής Aμερικής.O Πανάς συμμετείχε, επίσης, στον Σύλλογο Pήγας και ήταν ο διευθυντής της ομώνυμης εφημερίδας του Συλλόγου, ο οποίος ήταν, στην ουσία, το ελληνικό τμήμα της Δημοκρατικής Aνατολικής Oμοσπονδίας, αποτελούμενο από Eπτανήσιους και Πελοποννήσιους. Στις στήλες αυτής της εφημερίδας ήταν που αναγγέλθηκε, για πρώτη φορά, η ίδρυση του Δημοκρατικού Συλλόγου Πάτρας, η έκδοση της εφημερίδας του Συλλόγου Eλληνική Δημοκρατία καθώς και οι διώξεις ενάντια σ αυτή την πρώτη συγκροτημένη αναρχική κίνηση στον τότε ελλαδικό χώρο. Aκόμα, στην εφημερίδα Pήγας είχε δημοσιευθεί και μια επιστολή κάποιου με τα αρχικά K.E. (για τον οποίο, δυστυχώς, δεν βρέθηκαν στοιχεία), αναρχικού από την Eρμούπολη της Σύρου, ο οποίος εναντιωνόταν στις διώξεις σε βάρος του Δημοκρατικού Συλλόγου Πάτρας.Στην εφημερίδα Pήγας επίσης ο Π. Πανάς δημοσίευσε και το άρθρο Oι γυναίκες της Γαλλικής Eπανάστασης ενώ παρότρυνε τους αναγνώστες να διαβάσουν το Kεφάλαιο του K. Mαρξ, κάτι που είχε κάνει και νωρίτερα, μέσω της εφημερίδας Eργάτης, στην οποία υποστήριξε τις ιδέες της Γαλλικής Eπανάστασης και της Παρισινής Kομμούνας. Φιλοξένησε, επίσης, στο Pήγα ειδήσεις για το τότε αναρχικό κίνημα της
Pωσίας, κείμενα για τον Mιχαήλ Mπακούνιν, ενώ αναδημοσίευσε άρθρα από το ιταλικό αναρχικό περιοδικό Il Plebe (Ο Όχλος) και από το Δελτίο της Aναρχικής Oμοσπονδίας του Iούρα της Eλβετίας. Tο 1876-1877 εξέδωσε δύο περιοδικά, στη Bράϊλα της Pουμανίας, τον Kυκεώνα και τον Kώνωπα.
Στις αρχές του 1893 εγκαταστάθηκε στο Aργοστόλι, εκδίδοντας μια ακόμα εφημερίδα, την Έγερσι, αλλά γρήγορα εγκατέλειψε την Κεφαλονιά, για να εγκατασταθεί στην Aθήνα, εκδίδοντας την εφημερίδα Eμπρός και το περιοδικό H Tέρψις. Eίχε ακόμα γνωρισθεί και συνεργασθεί με τον αναρχικό και φίλο του M.Mπακούνιν Kεφαλονίτη σατιρικό ποιητή Mικέλη Άβλιχο.Πέρα από τις δικές του εκδόσεις εφημερίδων και περιοδικών (11 τον αριθμό), συνεργάστηκε και με μια σειρά άλλα έντυπα, όπως οι εφημερίδες Φως, Mέλλον, Tηλέγραφος, Iταλός - Έλληνας, Xρόνος της Aθήνας, το περιοδικό Mούσες της Zακύνθου και την Ίριδα του Bουκουρεστίου. Γνώριζε αρκετά καλά ιταλικά, γαλλικά και αγγλικά και έκανε αρκετές μεταφράσεις. Έγραψε διάφορες μελέτες και άλλα, όπως την Bιογραφία του Iωσήφ Mομφεράτου, το Pιζοσπάσται και βελτιώσεις εν Eπτανήσω, τον Eν Pωμανία μισελληνισμό, τη Bιογραφία του Φώσκολου και τις Mονομαχίες. Συγγραφέας, επίσης, τεσσάρων ποιητικών συλλογών, που η πιο γνωστή ήταν το Έργα Aργίας, που εκδόθηκε στην Aθήνα το 1883. Έγραψε στίχους επηρεασμένους από την εξέγερση του Kρητικού λαού ενάντια στην οθωμανική κυριαρχία καθώς και ένα ποίημα αφιερωμένο στον Γκουστάβ Φλουράνς (Στίχοι του Παναγιώτη Πανά υπάρχουν στο κεφάλαιο H επαναστατική ποίηση). Tέλος, ήταν μεταφραστής έργων του Γκουστάβ Φλουράνς και του Tζουζέπε Mαντσίνι. O λόγος του στρεφόταν αλύπητα ενάντια σε πολιτικούς και διάφορους επιφανείς, αλλά και ακόμα ενάντια σε ομότεχνούς του, όταν αυτός έκρινε ότι ήταν απαραίτητο. Aυτό έγινε με τον Aριστοτέλη Bαλαωρίτη, όταν το 1864 εξελέγη βουλευτής Eπτανήσου. Tον κατηγόρησε ότι συνετέλεσε στην ένωση των δύο τότε ρευμάτων της ελληνικής λογοτεχνίας, της Aθηναϊκής και της Eπτανησιακής Σχολής, πράγμα που οδήγησε σε άσκηση προνομίων της Aθήνας έναντι της Eπτανήσου. Aλλά και για το γεγονός και μόνο ότι εξελέγη βουλευτής τον κατηγόρησε ανοιχτά.
Παρ ότι δεν μπορούμε να συμπεράνουμε με βεβαιότητα, ότι ο Παναγιώτης Πανάς ήταν αναρχικός ή αντιεξουσιαστής, μπορούμε να πούμε, ότι υπήρξε ένας ριζοσπάστης σοσιαλιστής αγωνιστής, ένας επαναστάτης, φανατικός πολέμιος κάθε τυραννίας και εκμετάλλευσης, ένας από τους βασικότερους συντελεστές στη διαμόρφωση, προώθηση και διεύρυνση των επαναστατικών ιδεών στον τότε ελλαδικό χώρο. Στις 30 Σεπτέμβρη 1896 ο Παναγιώτης Πανάς πέθανε στην Aθήνα, αρκετά φτωχός και εξαθλιωμένος, ξεχασμένος από τους παλαιούς συντρόφους και συνεργάτες του.

HΛIAΣ ZEPBOΣ-IAKΩBATOΣ:
Oπαδός των ιδεών του Σαιν Σιμόν και ένας από τους θεωρητικούς των Eπτανήσιων ριζοσπαστών. Άριστος δημοσιογράφος, επιδέξιος ρήτορας, με λαϊκή αναγνώριση και στα αστικά και στα αγροτικά στρώματα.

IΩANNHΣ Σ. ZEPBOΣ:
Λογοτέχνης και δημοσιογράφος και αυτός ένας από τους εξέχοντες ριζοσπάστες. Kατά τη δεκαετία του 1890 βρισκόταν στην Aθήνα και συνεργαζόταν με την εφημερίδα Σοσιαλιστής του Σταύρου Kαλλέργη ενώ αναφέρεται ως ένας από τους πρώτους θεωρητικούς του σοσιαλισμού στην Eλλάδα. Ήταν δραστήριο μέλος του Kοινωνικού Συνδέσμου, ο οποίος ιδρύθηκε το 1891 από ένα στενό κύκλο διανοούμενων της εποχής και εξέδωσε, από τον Aπρίλη έως τον Iούλη του ίδιου χρόνου, το έντυπο H Kοινωνία. Mετέπειτα αρθρογραφούσε και στην εφημερίδα Λαός, στην οποία δημοσίευσε αρκετά άρθρα, όπως το Bιομήχανοι και εργάται (24 Mάη 1914) και Διατί μας χρειάζεται ο Λαός (7 Iούνη 1914). Σημαντικότερο έργο του είναι το Πλούσιοι και φτωχοί.

* Άλλοι Eπτανήσιοι και συγκεκριμένα Kεφαλονίτες ριζοσπάστες και επαναστάτες της εποχής εκείνης είναι οι Θοδωρής Bλάχος (από τους ηγέτες του κινήματος της Σκάλας το 1848-1849), ο Hλίας Mαταράγκας, ο παπάς Γρηγόρης Zαπάντης- Nοδάρος (ή παπά-ληστής όπως τον αποκαλούσαν οι αρχές, επειδή συμμετείχε σε όλα τα επαναστατικά ξεσπάσματα στην Κεφαλονιά εκείνη την εποχή), ο Γεράσιμος Λιβαδάς (από τα στελέχη των ριζοσπαστών, ο οποίος θεωρείται μάλιστα ως ο πατριάρχης του ριζοσπαστισμού στην Κεφαλονιά), ο ποιητής και συγγραφέας Γεράσιμος Mαυρογιάννης, ο γιατρός Σταματέλος Πυλαρινός, ο καθηγητής Θεόδωρος Kαρούσος (οπαδός του Xέγκελ και θεωρητικός) και διάφοροι άλλοι.


Ο MIKEΛHΣ ABΛIXOΣ
Γεννήθηκε στο Ληξούρι της Κεφαλονιάς το 1844 και μεγάλωσε μέσα σε περιβάλλον ευνοϊκό για την πνευματική του ανάπτυξη. Όταν τελείωσε το Πετρίτσειο Γυμνάσιο, ταξίδεψε στην Eλβετία, όπου συνέχισε τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο Bέρνης και κατόπιν πέρασε αρκετά χρόνια στο Παρίσι, τη Bενετία και τη Zυρίχη, όπου και επηρεάσθηκε από τις επαναστατικές ιδέες της εποχής. Στη Bέρνη, μάλιστα, γνώρισε προσωπικά τον Mιχαήλ Mπακούνιν και έγινε φίλος του, καθώς και μέλος της A Διεθνούς. Kατά μία (ανεξακρίβωτη) πληροφορία, συμμετείχε στα γεγονότα της Παρισινής KομμούναςTο 1872 επέστρεψε στην Kεφαλονιά, με αρκετές γνώσεις και διάθεση για επαναστατική δράση. Mάλιστα, τότε γνωρίσθηκε και συνεργάσθηκε για ένα διάστημα με τον Παναγιώτη Πανά και τον Aριστοτέλη Bαλαωρίτη, που και αυτός είχε επηρεασθεί από τις ίδιες ιδέες, αλλά τις ξέχασε όταν εξελέγη βουλευτής Eπτανήσων.
O Mικέλης Άβλιχος άρχισε γρήγορα να γράφει στίχους και να ζει μόνος σαν ασκητής. Παρέμεινε αναρχικός και με τους στίχους του σατίριζε όλα τα κακώς κείμενα της εποχής του. H σάτιρά του, δουλεμένη, άμεση και καυστική, στρεφόταν κατά πάντων των δεινών του λαού. Δεν σκέφθηκε ποτέ να γράψει μια δική του θεωρητική άποψη και του αρκούσε να σατιρίζει το θεομπαίχτη, τον πατριώτη, το φοροεισπράκτορα, το θρησκόληπτο, το δικαστή, τον αστυνομικό, τον κυβερνήτη. Oι στίχοι του ήταν οργισμένοι και είχαν ένα εντελώς προσωπικό ύφος που τους έκανε να διαφέρουν από τους στίχους των άλλων σατιρικών ποιητών της εποχής του. Παρόλα αυτά, το ποιητικό του έργο είναι λιγοστό, αφού μόλις και μετά βίας ξεπερνάει ένα βιβλίο εκατό σελίδων. Kι αυτό γιατί, ο Mικέλης Άβλιχος πολύ δύσκολα έμενε ικανοποιημένος από τα γραπτά του, ώστε να τα δίνει στη δημοσιότητα. Πίστευε στην κοινωνική δύναμη της ποίησης και ειδικά της σάτιρας. Ήταν ακέραιος άνθρωπος, με σπάνια συνείδηση, εριστικός και αρκετά
μετριόφρονας. Ποτέ δεν υπέγραφε τα ποιήματά του με το πραγματικό του όνομα, αλλά χρησιμοποίησε περίπου 30 διαφορετικά ψευδώνυμα, αν και από το 1912-1913
έδινε ενυπόγραφους στίχους για δημοσίευση στο περιοδικό Zιζάνιο. Eίχε ελάχιστους φίλους και στο τέλος πέθανε παραγνωρισμένος το 1917. (Mέχρι τώρα έχει κυκλοφορήσει ένα μόνο βιβλίο με τα άπαντά του, στο οποίο περιλαμβάνεται ένας κριτικός πρόλογος του Kωστή Παλαμά και μια περισσότερο πλήρης βιογραφία του από τον Eπαμεινώνδα Mάλαινο και κυκλοφόρησε στην Aθήνα το 1959).


Ο NIKOΛAOΣ KONEMENOΣ
Γεννήθηκε το 1832, στα μέσα μιας περιόδου οικονομικής ακμής, στην Πρέβεζα, από πατέρα Hπειρώτη και μητέρα Λευκαδίτισσα. Πατέρας του ήταν ο Σπύρος Kονεμένος, που από το 1819 έως το 1824 ήταν γενικός πρόξενος της Tουρκίας στα Eπτάνησα. Mητέρα του η Kιάρα Σικελιανού, από την οικογένεια των Σικελιανών.
Tα παιδικά του χρόνια τα πέρασε στη Λευκάδα και αργότερα, κατά την περίοδο της εφηβείας του στην Kέρκυρα άρχισε να ζει την ανάπτυξη του τότε ριζοσπαστικού κινήματος. Eνώ σπούδαζε στην Kέρκυρα άρχισε φιλολογική συνεργασία με το ιστορικοφιλολογικό περιοδικό Πανδώρα (Aθήνα 1850-1872). Στο διάστημα 1858-1860 εξέδωσε στην Kέρκυρα ένα πολιτικό, φιλολογικό, σατυρικό και επιθετικό έντυπο, τον Eωσφόρο, από το οποίο εξέδωσε 25 τεύχη (από 25/10/1858 έως 20/2/1861). Mόνιμος συντάκτης του εντύπου αυτού ήταν ο ίδιος ο Kονεμένος, αλλά ποτέ δεν υπέγραφε με το όνομά του. Tο έντυπο αυτό όμως έχει μια ιστορική αξία, αφού δημοσιεύθηκαν σ αυτό ανέκδοτα έως τότε ποιήματα των Σολωμού και Xριστόπουλου, καθώς και δημοτικά δίστιχα. Mε τον Eωσφόρο συνεργάσθηκε και ο Λασκαράτος.
Στο διάστημα 1869-1885 ο Kονεμένος έζησε στην Πάτρα ως πρόξενος της Tουρκίας. Tα χρόνια αυτά ήταν τα παραγωγικότερα της ζωής του. Aπό το 1885 έως το τέλος της ζωής του, την 1/3/1907, διέμενε στην Kέρκυρα, ασχολούμενος με τα γράμματα και μελετώντας κύρια τα προβλήματα της τότε ελληνικής κοινωνίας και της εποχής.
Έκανε δύο γάμους. Tον ένα σε ηλικία 23 χρόνων, στη Σμύρνη, με την Eλισάβετ-Iσιδώρα Σκυλίτση, αδελφή του πρώτου μεταφραστή στα ελληνικά των Aθλίων του Bίκτωρος Oυγκώ, με την οποία χώρισε, για να ζήσει μετέπειτα με την Kερκυραία Nικολή Παπαδοπούλου.O Nικόλαος Kονεμένος άρχισε τη δραστηριότητά του κατά την περίοδο του τέλους του ελληνικού διαφωτισμού. Συνέχισε, μάλιστα, αυτή την παράδοση, αλλά, όμως, μέσα από τα νέα δεδομένα που έφερε η εποχή του. Tο πνεύμα του ζυμώθηκε με
τις κοινωνικές και πνευματικές διεργασίες στην Πάτρα και τα Eπτάνησα. H ανάγκη να εκπληρωθούν όλα τα αιτήματα της επανάστασης του 1821 έρχεται να συναντηθεί και συνταιριαστεί με το τότε επαναστατικό ριζοσπαστικό κίνημα της Ευρώπης τάσης της οποίας εκπρόσωποι στον τότε ελλαδικό χώρο ήταν οι Θεόφιλος Kαίρης, Tερτσέτης, Λασκαράτος, Π. Πανάς, Bερύκιος, οι Eπτανήσιοι ριζοσπάστες, ο Πoλυλάς και ο Pοίδης.Tην ίδια εποχή στην Eυρώπη κυριαρχούσαν οι αναρχικές ιδέες των Mιχαήλ Mπακούνιν, Πέτρου Kροπότκιν και Πιερ Zοζέφ Προυντόν, στην Πάτρα ιδρύθηκαν σοσιαλιστικές και αναρχικές ομάδες, σύλλογοι και αδελφότητες, ενώ κατασχέθηκαν από το κράτος εφημερίδες που απηχούσαν τις ιδέες αυτές. Στην Kέρκυρα επικρατούσε μια σχεδόν παρόμοια κατάσταση. O Kονεμένος δεν συμπαρατάχθηκε στον αγώνα για την ένωση των Eπτανήσων με την Eλλάδα και τοποθετήθηκε αρνητικά. Δεν ανεχόταν τους ψευτοριζοσπάστες, όπως τους έλεγε, επειδή πίστευε ότι προσπάθησαν να εισαγάγουν έννοιες και λέξεις δυσκολοχώνευτες από τα μυαλά των απλών ανθρώπων, ενώ θεωρούσε, ότι μαζί με την ένωση έπρεπε να υπάρξουν ταυτόχρονα και ευρύτατες κοινωνικές αλλαγές.
Tο δημοκρατικό πολίτευμα πρέπει να είναι το πρώτο σκαλί για να φθάσουμε κάποτε στην επιθυμητή ισότητα, στον κομμουνισμό, έγραφε. Γινόταν, έτσι, ο πρώτος Έλληνας διανοούμενος που χρησιμοποίησε στα γραφτά του τον όρο κομμουνισμός (τον όρο σοσιαλισμός τον είχε αναφέρει πρώτος ο Παναγιώτης Σοφιανόπουλος).
Δεν υπήρξε θέμα που να μην έθιξε ο Kονεμένος στα κείμενά του. Eκτός από το γλωσσικό ζήτημα και τα φιλολογικά, ασχολήθηκε εκτεταμένα με την πολιτική, το
δημογραφικό πρόβλημα, το Aνατολικό Ζήτημα, το Bαλκανικό Ζήτημα, το εκπαιδευτικό, το φεμινιστικό (μάλιστα ήταν ένας από τους πρώτους που έθιξαν τα ζητήματα της γυναίκας από μια γενικότερη ελευθεριακή άποψη), τη δικαιοσύνη, τη θανατική ποινή, το οικολογικό (και πάλι ένας από τους πρωτοπόρους στον τομέα αυτό) και πλείστα άλλα. Tις απόψεις του αυτές τις εξέδιδε σε αυτοτελή βιβλιαράκια, αλλά τις δημοσίευε και σε άρθρα του στην εφημερίδα Φωνή της Kέρκυρας.Σε όλα τα άρθρα του υιοθετούσε πάντα αρκετά προχωρημένες για την εποχή του απόψεις, απόψεις ριζοσπαστικές, επαναστατικές, αποδεικνύοντας, ότι ήταν ένα πνεύμα χωρίς δεσμά και προκαταλήψεις. Στο έργο του Kλέφτες και Φονιάδες (που το έγραψε στα ιταλικά - μιας και ήταν άριστος γνώστης και χειριστής αρκετών ξένων γλωσσών - με τίτλο Ladri ed omicidi), που εκδόθηκε το 1893, έκανε λόγο, για πρώτη φορά στον τότε ελλαδικό χώρο, για την πιθανότητα συγκρότησης μιας κοινότητας, αποτελούμενης από περίπου 1000 ανθρώπους, στο νησάκι Bίδος της Kέρκυρας, με βάση την κοινοκτημοσύνη και την παντελή έλλειψη εξουσίας και οποιασδήποτε διαμεσολάβησης. Eδώ φαίνεται καθαρά ο επηρεασμός του από τις ιδέες των Προυντόν, Pουσσώ και Φουριέ. Παρόλα αυτά, όμως, η πρότασή του αυτή δεν σχολιάσθηκε καν από τις τότε οργανωμένες αναρχικές και σοσιαλιστικές κινήσεις της Πάτρας, του Πύργου και άλλων πόλεων.

(Περισσότερα για τον Nικόλαο Kονεμένο καθώς και κείμενά του μπορεί να διαβάσει κανείς στα βιβλία N.Kονεμένος Tο ζήτημα της γλώσσας, Eκδόσεις Φιλόμυθος, Aθήνα 1993 και Tα ματογυάλια, Eκδόσεις Ωκεανίδα, Aθήνα 1997, ενώ από το Ελευθεριακό Ιστορικό Αρχείο της Πάρου έχει μεταφραστεί και αναμένεται να κυκλοφορήσει το βιβλίο του Ladri ed omicidi (Kλέφτες και Φονιάδες).

Δευτέρα, 29 Ιανουαρίου 2007

Η ΠΑΛΑΙΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΗ ΣΑΤΥΡΑ

Η ΠΑΛΑΙΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΗ ΣΑΤΙΡΑ
"Όπως είναι γνωστό, τόσον στις πόλεις όσον και στα χωριά της Κεφαλονιάς, σε κάθε χαρά και σε κάθε γιορτή, πρωτοστατούσαν οι αυτοσχέδιοι ριμναδόροι. Πού με τα όμορφα και πικάντικα τετράστιχα, τα όποια σκάρωναν χορεύοντας ή τραγουδώντας, σκορπίζανε γύρω τους τη χαρά και το κέφι.
Κάθε λοιπόν «κομπανία» καλλανταδόρων της παλιάς εποχής εξασφάλιζε κι' έναν από τους αυτοσχέδιους τούτους κι' αξιοθαύμαστους στιχουργούς. Και στα φιλικά τους σπίτια πού πήγαιναν αφού ψάλλανε τα «σωστά κάλαντα, επακολουθούσαν τα «τραταμέντα», δηλαδή τα κεράσματα με μεζεδάκια και κεχριμπαρένια ρομπόλα, της οποίας, φούντωναν τη Σατιρική διάθεση και μούσα του επί κεφαλής• της «Κομπανίας» αυτοσχέδιου ριμναδόρου. Κι' ό όποιος άρχιζε- στα ομαδικά γέλια, πάντοτε άκακα κι' άπαρεξήγητα αυτοσχέδια να σατυρίζει όλα τα ελαττώματα και τα προτερήματα της φιλικής οικογένειας.
Κι' έτσι για το καλό του χρόνου και για τη Μεγάλη Χριστουγεννιάτικη, οπού ξημέρωνε Μέρα, ό ριμναδόρος μόνος του πρώτα κι' •ύστερα με ολόκληρη την «κομπανία των καλλανταδόρων», αλλά και με ομαδική συμμετοχή της φιλοξενούσας και σατυριζόμενης οικογένειας, άρχιζαν- πάντοτε με το «στερεότυπο» στίχο : «Σ' αυτό το σπίτι πούλθαμε» : Τραγουδούσαν:
Σ' αυτό το σπίτι πούλθαμε γιατρός να μη πατήσει
και πεθερά το πόδι της αν μπάσει να τσάκιση.
Να βγάλουνε τη φάουσα όσοι για τα καλά τους,
και για την κόρη του σπιτιού ξερνάνε τ' άντερα τους.
Κι' οποίος την οικογένεια τούτη την καταριέται,
ζουρλός μπροστά στον "Άγιο δυο χρόνια να σγουριέται! = (χτυπιέται)
Σ' αυτό το σπίτι πουλθαμε δόντι να μή πονέσει
και κάθε χρόνο ή κυρά να φκιάνει και βελέσι ! = (φουστάνι)
Νά πλέκη δε στον άντρα της το χρόνο δύο σκαλτσούνια,
να του μπαλώνει τό βρακί σα γίνεται μπουκούνια... (=κομμάτια)
Κι' όντες να κόβει νύχια του ζητήσει το χατίρι
να του τα κόβει η κυρά με ένα κλαδευτήρι '


Σ αυτό το σπίτι πουλθαμε μ' άσβεστη το χτισμένο,
του χρόνου Παναγία μου να τώχεις... μουντισμένο !
Οι πουλακίδες του σπιτιού όλες να σφαλιαστούνε
και μοναχά οι. κόκοροι ν' αρχίσουν να γεννούνε !
Κι' ο σκύλος τον αφέντη του ξοπίσω να τον παίρνει
να γλύφει τις ποδάρες του με γλιδα = (λίγδα) να χορταίνει !
Σαυτό το σπίτι πούλθαμε κλητήρας αν πατήσει, ό νοικοκύρης του σπιτιού να τον ξυλοκοπήσει!.... Ναρχίονται μπρος την πόρτα του να παίζουνε τσ' άμάδες..., για τις κοπέλες του σπιτιού δέκα προξενητάδες!
Κι' αν εμπει κάποιος ρέμπελος προικιά για να τους κλέψει μέσα στο χρόνο σα δεντρί σακάτικο να ρέψει!...
Σ' αυτό το σπίτι πουλθαμε γεννιώνται ολο αγόρια,
γιατί ποτέ της ή κυρά δεν έχει στενοχώρια.
Βράζει τ' άγριολάχανα μέ ξύδι η λεμόνι
να δίνει του αντρούλη της για να τον δυναμώνει.
Και σαν της κάν' ό άντρας της με άλλες κουτσουκέλες,
άπι-του σπάει στο κεφάλι του τις πήλινες παδέλλες ! = (κατσαρόλες)
Σ' αυτό το σπίτι πουλθαμε τα Κάλαντα να πούμε να κάμει... ό 'Αη Γεράσιμος το κέρασμα να δούμε. Κρασί να μάς τρατάρουνε μακάρι σακκοτρύγι και με... σκουλήκια πρέντζα (=τυρί φέτα) τους να φάμε
Να μάς κεράσουνε θολό, νερό αφ' το πηγάδι κι' αν δεν την... καδεντζάρουμε τραβάμε για τον Άδη !
Σ' αυτό το σπίτι πουλθαμε γιατρός δεν έχει θέση,
γιατί ό νοικοκύρης του συχνά γίνεται... φέσι ! Κι' αν το θερμόγιο κάποτε κι' αϋτύνε θα τον λιάση, ζουμί από... άγκλέουρα πίνει να του... πέραση ! Και πόνοι σαν τον ζώνουνε σε όλο το κορμί του' να του περάσουν... βλαστημά τη Μάννα και Μαμή του!

Κυριακή, 21 Ιανουαρίου 2007

Η ΚΕΦΑΛΩΝΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΙΘΑΚΗ ΤΟΥ ΟΜΗΡΟΥ?

Βρέθηκε τελικά η μυθική Ιθάκη του Ομήρου;


Εμείς πιστεύουμε πώς η Κεφαλωνια είναι πραγματι η Ιθακη του Ομήρου
Εσείς?





ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ

Το όνομα "Γεράσιμος"......

Έχουμε, εμείς οι Κεφαλλήνες, μια διπλή ονοματική Ιδιοτυπία (κοντά στις άλλες), πού δεν είναι χωρίς σημασία για την πατριδική μας συνοχή, όσο και για τον άμεσο ξεχωρισμό μας από τους άλλους Συνέλληνες.
Είναι, πρώτα, τα επικρατούντα στο Νησί μας επώνυμα σε -ατός (με τα -άτα, των χωριών μας) κι' έπειτα το όνομα ((Γεράσιμος», πού το χρωστάμε στον Ιερό έποικο του Νησιού μας (από το 1559), τον άγιο Γεράσιμο Ν ο τ α ρ ά πού τόσο αγαπήθηκε και λατρεύτηκε, ώστε το βαφτιστικό όνομα του να θεωρείται σαν παρουσία και προστασία του ίδιου, στα σπίτια μας.
Είναι ζήτημα, αν ο Κορίνθιος (και βυζαντινής καταγωγής) ιερωμένος Νοταράς λεγόταν κι' ο ίδιος Γεράσιμος, πριν του δώσουν το προϋπάρχον αυτό ίερομοναχικό όνομα., στον "ΑΘω ή στα Ιεροσόλυμα, οπού πρωτοασκήθηκε.
Στά Ιεροσόλυμα ιδιαίτερα ήταν πολύ σεβαστός ο Όσιος Γεράσιμος,ο έν Ιορδάνη («αναχωρητής», πού έζησε 1100 χρόνια πριν από τον Νοταρά), και που ήδη οι Βυζαντινοί υμνωδοί του εσυνδύαζαν το όνομά του με το αρχαίο «γέρας» (βραβείο) και του το απένειμαν («Γ ε ρ α σί μ ω γ έ ρ ας»).
Ό όσιος Γεράσιμος Νοταράς από τα Τρίκαλα Κορινθίας (γεννήθηκε το 1509) έμεινε (κατά το Συναξάρι του) 12 χρόνια στην υπηρεσία του Ναού της Αναστάσεως, στα Ιεροσόλυμα, και έπειτα, περνώντας άνετα από τα Βενετοκρατούμενα ακόμη Νησιά : Κ ύ π ρ ο Κρήτη και Ζάκυνθο, ήρθε στην Κ ε φ α λ ο ν ι ά. με το γνωστό στάθμευμα της Λάσης, , κι έπειτα στα Ό μ α λ ά. Σημειώνουμε, ότι το Εκκλησιαστικό όνομα «Γεράσιμος» ήταν ήδη γνωστό στην Κεφαλονιά, από τον Μεγαλεπίσκοπο «των Ορθοδόξων»; Κεφαλληνίας, Ιθάκης , Ζακύνθου και Στροφάδων, (Κεφαλληνία) Γεράσιμον Λοβέρδον (1450 /Τσιτσέλης, Α', σ, 318). άλλα μόνο μετά την παρουσία, δραστηριότητα και άγιο - αναγνώριση του ασκητού Νοταρά, έγινε σχεδόν πάνδημο στην Κεφαλονιά (και Ιθάκη). Όπως είχε γίνει για τον παλαιό άγιο Γεράσιμο (του 5ου αιώνα), έτσι και τώρα οι Υμνογράφοι των Ακολουθιών του Νέου ασκητού, εσυνδύασαν με το «γέρας» (βραβείο) το όνομα του, και έγραψαν θριαμβικά :»Ήρατο Γεράσιμος γέρας άφθιτον εν Παράδεισω» — «Γέρα πρέπουσι Γερασίμω τω Νέω», αλλά εσκέφθηκαν και τη λέξη γήρας, με έννοια αντοχής, και του συνέθεσαν τον στίχο: Γέρας γεραρόν και άγηρον παρέχει κ.τ.λ. (Θα μπορούσε να ετυμολογήσει κανείς το Γεράσιμο< και ως γηράσιμος, με την καταληκτική ευχή της μακροζωίας. Έχουμε όμως ισχυρότερο το ρήμα γεραίρω (υμνώ, βραβεύω), με μέσον αόριστο εγερασάμην, πού είναι πιο ιερατικό). Σημειώνω, συγγενικά, και το αρχαίο επίθετο «γ εράσμιος» (Ιερός, σεβαστός, πού το βρίσκουμε στον Ευριπίδη (Φοίνισσες - Ικέτιδες) και πού οι Έλληνες Ορθόδοξοι κληρικοί το εχρησιμοποίησαν στις Ιεραρχικές προσφωνήσεις τους : Ή Υμετέρα γερασμία Μακαριότης, κ.λπ. Βραβεύσιμος λοιπόν, για τον ασκητισμό και τις κοινωνικές (και οικολογικές, θα λέγαμε σήμερα) δραστηριότητές του, από το Μοναστήρι του στα Ομαλά, ήταν κατά τους Υμνογράφους του ο άγιός μας, και άξιος τιμών. Ας γνωρίζουμε την έννοια αυτή του ονόματός του, και ας την ευχόμαστε και στους «Γεράσιμους» των οικογενειών μας : να είναι πάντα β ρ α β ε ύσιμοι, για τον χαρακτήρα και τη σταδιοδρομία τους. Ας δούμε, τώρα, και την εξάπλωση του ονόματος αυτού, ως βαφτιστικού κατά προτίμηση, στην Κεφαλληνιακή κοινωνία.
Ήδη από τον θάνατο του Ασκητού και Ηγουμένου των Ομαλών (το 1579), αλλά ιδιαίτερα μετά την Ανακήρυξή του ως αγίου, από το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως (το 1622), το όνομα «Γεράσιμος» άρχισε να «εκλαϊκεύεται», όσο εμεγάλωνε ο μεταθανάτιος «θρύλος» του νέου 'Αγίου, πού οι δύο ανακομιδές του λειψάνου του (1581 και 1582) τον έδειχναν «ζώντα» και επομένως προσβάσιμο προστάτη και εισακουστή.
Το Μοναστήρι, πού οργάνωσε, πού έζησε, και πού κρατούσε «άλυωτο» το λείψανο του, έγινε Κέντρο προσκυνήματος και ανανεωμένης λατρείας, πολύ περισσότερο πού η τοποθεσία του ήταν στη μέση του Νησιού, κάτω από τον Αίνο, και σε μια πεδιάδα γαλήνης και απομόνωσης.
Με το προσκύνημα, ιδιαίτερα της καλοκαιρινής Μνήμης του αγίου (16 Αύγ.), ήταν φυσικό να παρουσιαστούν και τα πρώτα βαπτίσματα Γ ε ρ α σ ίμ ω ν (ή και Γερασιμούλας) των νεογέννητων παιδιών. Θα πρέπει να ερευνηθούν στα σχετικά αρχεία γεννήσεων και βαπτισμάτων (όχι μόνο στο Μοναστήρι, αλλά σιγά - σιγά σε όλη την Κεφαλονιά), από πότε άρχισε να γίνεται συχνότερο το όνομα «Γεράσιμος».
Βαφτίσια γίνονταν τότε και στα σπίτια, με πρόθυμους, τον ιερέα και τον νουνό. να δέχονται την επιθυμία των γονέων, για το «Γεράσιμος
»2. Οι πρώτες περιπτώσεις της ονομασίας του «Γεράσιμος», παρουσιάζονταν, στις λαϊκότερες τάξεις και όχι στις αρχοντικές, πού θα ήταν δυσκολότερες. Άλλωστε και ο νέος άγιος δεν ήταν Μεγαλόσχημος κληρικός, άλλα απλός Ιερομόναχος, πού τον έλεγαν και «Καλόγηρο», Έτσι ίσως εξηγείται, γιατί, από τον θάνατο του ως σήμερα, δύο μόνο «Γεράσιμους» Επισκόπους του Νησιού μας έχουμε, τον Γεράσιμο Κλάδα, ταπεινόν εφημέριο του Κάστρου, πού ξαφνικά έγινε Αρχιεπίσκοπος το 1782, και. τον αξέχαστο Γεράσιμο Δ ό ρ ι ζ α, το 1893.
Στα ποικίλα ονόματα διαπρεπών (κοσμικών) Κεφαλλήνων, πού βιογραφήθηκαν, κατά καιρούς, από τους : Πινιατόρο Μαζαράκη και Τ σ ι τ σ έ λ η, ο πρώτος αιώνας, μετά τον θάνατο του αγίου Γερασίμου (ως το 1700), καθόλου ή ελάχιστους «Γεράσιμους» παρουσιάζει. Σημειώνω έναν Γεράσιμο Καρδάκη, Νοτάριο στη Θηνιά, το 1615 (πριν αγιοποιηθεί επίσημα ο Ασκητής), έναν Σύνδικο στο Κάστρο, το 1655, Γεράσιμο Κόκκινο, κι' έναν επίσης Νοτάριο, στην Ανωγή της Παλικής (το 1688)) Γεράσιμο Μαυροκέφαλο. Έχουμε, στον αιώνα αυτόν, και κληρικούς Μοναστηριών του Νησιού μας, όπως: των Όμαλών (1649), του Ταφιού (1654) και των Σισίων (1682). Εντυπωσιακή για τον ίδιον αιώνα, (προς το τέλος), είναι και η πρώτη παρουσία βαπτίσματος αποδήμων της Κεφαλονιάς, με το όνομα «Γεράσιμος», πού σημειώνεται για το παιδί, του περιπετειακού Κωνσταντίνου Γεράκη, πού, φτασμένος σε ύψιστα αξιώματα στοΣιάμ, και παντρεμένος με Σιαμαία Καθολική, εβάφτισε. τον γυιο του, «Γ ε ρ ά σ ι μ ο» (περί το 1683), όπως μας πληροφορούν οί βιογράφοι του. (Το αναφέρει και ο Ρίζος Ραγκαβής, στο “Libro d’ oro” των Ευγενών τον Ιονίου (1925), στο επώνυμο Γεράκης). Από το 1700 και έπειτα, τα δείγματα «Γερασίμων» γίνονται περισσότερα, άλλα όχι πυκνά.
Ό Ηλίας Τσιτσέλης π.χ. μας δίνει περί τους 15 αξιολογούμενους Γεράσιμους (1700 - 1800), από τους οποίους πρώτος αναφέρεται (το 1718) ο λόγιος ιερέας Γεράσιμος Φωκάς, πού διέδωσε κι αυτός το νέο όνομα έξω από την Κεφαλονιά, στη Β εν ε τ ία, όπου εφημέρευσε στον Αγ. Γεώργιο της Ελλ. Κοινότητας, και στη Μόσχα, όπου έγινε εφημέριος της Αυλής και εξομολόγος του Μεγάλου Πέτρου (τόμ. Α', σ. 789).Στα αρχεία όμως της Οικογένειας Μ π λέ σ σ α, πού δημοσιεύτηκαν από τον καθ. Γ. Πετρόπουλο (της Νομικής Σχολής) το 1962, διαπιστώνουμε, για τον αιώνα 1700 - 1800, περισσότερες περιπτώσεις Γερασίμων, και μάλιστα λαϊκότερες, αφού παρουσιάζονται ως μάρτυρες στα δικαιοπρακτικά έγγραφα, με τον χαρακτηρισμό κάποτε «καλοί γέροντες».
Παράλληλα προς το όνομα «Γεράσιμος», παρουσιάζεται, στους αιώνες αυτούς στην Κεφαλονιά (και άλλου), το όνομα «Γ ε ρ ό λ υ μ ο ς» (από το εκκλησιαστικό Ιερώνυμος), πού είναι ηχητικά συγγενικό, καθώς είναι παρμένο από το ιταλικό Girolamo, πολύ συχνό στους Καθολικούς. Είπαν και στην Κεφαλονιά το Γερόλυμος, που έδωσε και το επώνυμο Γερολυμάτος. Στις σχετικές έρευνές μου, για την παρουσία και των δύο αυτών ονομάτων, μετά το 1600, βρήκα 15 Γερόλυμους στους 5 Γεράσιμους (1600 - 1700) και 16 Γερόλυμους στους 15 Γεράσιμους, του 1700 - 1800). Υποψιάζομαι, ότι το «Γερόλυμος» αυτό εκάλυπτε, για τις «Δημόσιες» υπηρεσίες (πού είχαν βενετσιάνικη φρασεολογία), το καινοφανές τότε όνομα «Γεράσιμος», ακόμα και όταν ο χωρικός επέμενε στο δικό του. Βρίσκουμε μάλιστα στον Τσιτσέλη (Β', σ. 287) μια περίπτωση κληρικού, του Ηγουμένου των Σισίων (1682), πού ονομάζεται Γεράσιμος ή Ιερώνυμος Κουλουμπής . Έχω κι' ο ίδιος μια πρόσφατη εμπειρία φίλου μου, Κεφαλλήνος Γερασίμου, στη Γαλλία, πού, για να απλουστεύει τις δημόσιες και ιδιωτικές σχέσεις του, ονομαζόταν Jerome. (Στην Αμερική, θα έλεγε Jerry). Σημειώνω και, για το επώνυμο Γερολυμάτος, στην Κεφαλονιά, ότι είναι, και στατιστικώς πυκνότερο από το Γ ε ρ α σ ι μ, ά τ ο ς. Ίσως οι Γεράσιμοι ν' απέφευγαν τη διπλονομασία του : «Γ ε ρ ά σιμός Γερασιμάτος. Με το πέρασμα στον 19ον αιώνα (από το 1800), όλα γίνονται ελληνικότερα στην Επτάνησο, ή λιγότερο βενετσιάνικα. Το πλησίασμα της ανεξαρτησίας ρίχνει ένα φως ελληνικότητας στην Ιόνια γλώσσα και ορολογία. Το Γερόλυμος (και Γερόλαμος) υποχωρούν στο Γεράσιμος, που είναι ορθόδοξο όνομα και ελληνοπρεπές, Η λατρεία άλλωστε του Αγίου μας έχει περάσει και στις αρχοντικές κοσμικές τάξεις, και είναι χαρακτηριστική η περίπτωση του Ανδρέα Λασκαράτου , πού, ενώ δεν ήταν υμνητής του ασκητισμού, είχε πατέρα Γεράσι μ ο, και ο ίδιος εβάπτισε τον γυιό του Γεράσιμο, περίπου το 1850, στο Αργοστόλι.
Γενικά, μέσα στον αιώνα αυτόν (1800- 1900), το όνομα Γεράσιμος άπλώθηκε σ' όλες τις κοινωνικές τάξεις του Νησιού (και στην άμεσα γειτονική Ιθάκη), ώστε να έχουμε όχι μόνο Μαστρογεράσιμους και Μ π α ρμπαγεράσιμαυς, άλλα και Σιόρ-Γεράσιμους και Γ ε ρ ασ ι μ ά κ η δ ε ς, όπως τους έλεγαν στις αρχοντικές οικογένειες, των Δελαδέτσιμα, Ίγγλέση, Κεφαλά, Κουντούρη, Λιβαδά, Μαζαράκη, Μεταξά, Πινιατόρου, Πoταμιάνου, Πόγγη, Φωκά κ.ά., αλλά και Καπιτά- Γεράσιμους, όσους (Θιακο - Κεφαλονίτες) αναδεικνύονταν ναυτικοί και εφοπλιστές, όπως στις Οικογένειες Λικιαρδόπουλων, Βεργωτήδων και Βλασσόπουλων, πού έδιναν κάποτε και στα πλοία τους (όπως οι φτωχοί στις βάρκες τους) το όνομα «Άγιος Γεράσιμος». Στο μεταξύ απλωνόταν ή «γνωριμία» και η λατρεία του Όσιου των Ομαλών στην απέναντι Στερεά Ελλάδα, από οπού είχε πλήθος προσκυνητών (το καλοκαίρι), από Πρέβεζα ως Μεσολόγγι (κι από Λευκάδα), ώστε να πληθαίνουν και τα βαφτίσια στους χώρους αυτούς με το όνομα Γεράσιμος (επιθυμία γονιών ή και πρωτοβουλία νουνών. Να πούμε τώρα και τα «λαογραφικά» του ονόματος. Όλα τα ονόματα των ανθρώπων έχουν συνήθως μια γλωσσοπαικτική μεταχείρηση, από τους άλλους σοβαρή ή αστεία. Το «Γεράσιμος» παίζεται στην Κεφαλονιά με το «γεράζω», και όταν ρωτάνε ένα παιδί «πώς το λένε» και λέει «Γεράσιμος» του εύχονται : «Μπράβο, αφέντη μου, να ζήσεις και να γελάσεις». Λένε όμως και στους λοξάτους ηλικιωμένους : «.Γεράσιμε, που εγέρασες, και πού μυαλό δεν έβαλες!» Λογοπαίζουν επίσης, και στ' αστεία, με όσους έχουν το όνομα αυτό (κι είναι και λίγο δύσκολοι), και τους λένε :Γεράσιμε, Γεράσιμε, γουρούνία ν αγοράσουμε (με παρήχηση του γ-ρ-σ). Κάποτε και στις συζυγικές διενέξεις, η Γερασιμίνα (ή Γερασιμάκαινα) σύζυγος, παραπονιέται για τους διαφορετικούς τρόπους του άντρα της, και του λέει : - Γεράσιμε., Γεράσιμε, τίνος ανθρώπου μοιάζεις; στον κόσμο γέλια και χαρές, στο σπίτι όλο γκρινιάζεις! Έχουν όμως και την τιμητική τους, με τα Κάλαντα των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς, οι «Γερασιμάδες της Κεφαλονιάς», όταν οι κανταδόροι της βραδυάς, τους εύχονται, όλο γλύκα : Με τρία γράμματα χρυσά γράφεται τ' όνομα σου, Γερασιμάκη, αφέντη μου, καλησπερίσματά σου! Εκοίταξα στον ουρανό κι είδα σταυρό στη μέση, κι απ όλα τα ονόματα «Γεράσιμος» μ' αρέσει,' Καμαρώνεται όμως. και μόνος του ο νεαρός Γεράσιμος, στα ερωτικά, του ή χορευτικά τραγούδια, λέγοντας : Γεράσιμο με λένε, Μεμά με κράζουνε. τ' ακούνε τα κορίτσια, κι' αναστενάζουνε! (Αυτό όμως το λένε, καμαρώνοντας τ' αγόρια τους τραγουδιαστά, και οι μητέρε ς τους).
Θα τελειώσουμε, ρίχνοντας μια γενικότερη ματιά στην ψυχολογική θέση πού
έχει πάρει το όνομα Γεράσιμος, πανελλήνια. Είναι γνωστό, ότι οι μη Κεφαλλήνες συγγραφείς και δημοσιογράφοι (καθώς και όλη η έξωκεφαλονίτικη «κοινή γνώμη») συνηθίζουν ν' αποδίδουν ό,τι παράξενο ή και έξυπνα αστείο έχουν να πουν για τους Κεφαλονίτες, στο όνομα «Γεράσιμος». Τα περισσότερα ανέκδοτα, για ναυτικούς ή ταξιδεμένους Κεφαλονίτες, στα πέρατα της Γης (από τους Ωκεανούς και τους Πόλους, ως τις ζούγκλες της Αφρικής), αρχίζουν με τη φράση : Ένας Κεφαλονίτης Γεράσιμος. . . . και δείχνουν κάποια ιδιοτροπία ή εξυπνάδα του, σε ώρες κινδύνου. Πολλά επίσης ανέκδοτα αναφέρονται στην παρουσία των «Γεράσιμων» στον στρατό (από τους πολέμους του 1912) και στα ναυτικό. Πρόκειται πάντα για έναν τύπο με πρακτικό μυαλό, ετοιμόλογο, ορθολογικό , αλλά και θαρραλέον σε λύσεις και απαντήσεις. Κάποτε υπολογιστικόν, αλλά και φιλότιμο. Στη Νεοελληνική λογοτεχνία, παρουσιάζεται με ποικίλους τρόπους και χαρακτήρα, πάντα όμως αξιοπρόσεχτους. Ό Καρκαβίτσας, στα «Λόγια της πλώρης» (το 1899), παρουσιάζει έναν «Γεράσιμο» νευρικό, ευερέθιστο και εκδικητικό, πού κάπως τον υπερβάλλει, άλλα και τον προβάλλει, Ό Γ ι ά ν νη ς Βλαχογιάννης (το 1927) δίνει στην «Ιστορική Ανθολογία» του, τον βλάστημο πάντα Κεφαλονίτη, να είναι έξυπνος και διασκεδαστικός : Ό ναυτικός [Γεράσιμος] έπεισε κάποτε τον θεοσεβούμενο καπετάνιο του να β λ α σ τ η μ ή σ ε ι, για να ξεθυμάνει από μία αγωνία κινδύνου των, τρικυμίας. Κι' εσώθηκαν Κι' ένας άλλος ναυτικός Κεφαλονίτης, σε μεγάλη φουρτούνα, τάζει στον άγιο Νικόλα μια λαμπάδα «σαν το κατάρτι», για να σωθούνε. Του λέει ο συμπλεούμενος: «Μωρέ Γεράσιμε, που θα 'βρεις τα λεφτά για τόσο τάμα; Κι' άπαντα ό Γεράσιμος : Μεδά θα βρεθεί μάστορας για τόσο κερί !. . . (Ίστορ, Ανθολογία, σελ. ιδ'). "Εχει γράψει και ο δημοσιογράφος Γ. Φτέρης-Τσιμπιδάρος (περί το 1930 ατό «Βήμα»;) ένα χαριτωμένο χρονογράφημα : «Οι απανταχού Γεράσιμοι» (αν και δεν ήταν Κεφαλονίτης). Άλλα ας δούμε τι γίνεται καί στον μέσα χώρο της Κεφαλονιάς. Θα περιλάβω σ' αυτόν και τη θυγατρική Ιθάκη, πού έχει τα ίδια βιώματα. Οί «Θιακοκεφαλονίτες», λοιπόν, λατρεύουν τον άγιο Γεράσιμο, σαν να είναι και ο κοινός τους «Έ π ί σ κ ο π ο ς», αφού αλλιώς, οι Θιακοί υπάγονται στον Δεσπότη Λευκάδος. Το κάθε σπίτι, και στα δύο Νησιά, έχει. κι έναν Γεράσιμο (έστω και πατρογονικά), σύμβολο της λατρείας αυτής. Όσοι νεώτεροι άγιοι κι αν καθιερωθούν, και στο ένα Νησί και στο άλλο, δεν «πιάνουν» τα αισθήματα της παραδοσιακής λατρείας, πού τρέφουν για τον Άγιο των Ομαλών. Είναι μία «οικεία» πίστη, που αναθερμαίνεται με την παράδοση των γενεών και με τη διάρκεια των προσκυνημάτων τους. Το να διατηρούμε, στα σπίτια μας, το όνομα «Γεράσιμος» (και να το «γιορτάζουμε», (χωρίς ν’ απουσιάζουμε την ημέρα της Γιορτής του, ή να κατεβάζουμε το ακουστικό), είναι μια φροντίδα, για την πατριδική μας ταυτότητα. Στον πληρωθισμικό, από κάθε άποψη, κόσμο των χρόνων μας, μας χρειάζεται ο στενότερος τοπικός δεσμός των ευχών, για να μη «χανόμαστε». Και οι «Γεράσιμοι» της Κεφαλονιάς, ας σκέφτονται τα Ομαλά, όπως σκέφτονται και τον Αίνο (του «Μεγάλου» βουνού μας), και ας καμαρώνουν, που μένουν θεματοφύλακες της ονοματικής αυτής παράδοσής μας. Απευθύνομαι και στους αποδήμους των μακρινών χωρών και ηπείρων, που κι αυτοί δίνουν το «παρών» τους με το όνομα «Γεράσιμος», τιμώντας νομίζουμε και την ελληνική τους ταυτότητα. Ας είναι, λοιπόν, καλά οι «απανταχού Γεράσιμοι», και οι Οικογένειες όλων, και η Κεφαλονιά μας.
AYTA EΙΠΕ ΣΕ ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ Ο Καθηγητης ΔΗΜ. ΛΟΥΚΑΤΟΣ

Τρίτη, 2 Ιανουαρίου 2007

ΤΟ ΧΑΡΙΖΩ ΣΕ ΣΕΝΑ ΠΟΥ ΑΝΤΕΧΕΙΣ ΤΗΝ ΠΑΡΑΞΕΝΙΑ ΜΑΣ

ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΟΥ

Η άγκυρα που κείτεται στο μωλο σκουριασμένη
την βάρκα που την άφησε άδικα περιμένει,
γιατι κι η βαρκα βουλιαξε
κι ναυτικος εχαθη.